Yeni bir kanun teklifi, 1 Ocak 2017'den önceki ödenmemiş genel sağlık sigortası prim borçlarının tümünün tahsilinden vazgeçilmesini öngörmektedir. Bu düzenleme, yalnızca prim asıllarını değil, gecikme cezası ve gecikme zammı gibi yan alacakları da kapsamaktadır. Kapsama, ödeme yükümlüsü olan ve 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre genel sağlık sigortalısı sayılan kişiler dahil edilmektedir. Ancak, teklif metni, aynı dönem için daha önce ödenmiş primlerin geri iade ya da mahsup edilmeyeceğini açıkça belirtmektedir.

2017 Öncesi GSS Prim Borçları Neden Siliniyor?

Teklif, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa geçici 114 üncü madde eklemektedir.

Madde metni şu şekildedir: "Bu Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki 1/1/2017 tarihinden önceye ait olup ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı gibi yan alacaklarının tümünün tahsilinden vazgeçilecektir."

Madde gerekçesi düzenlemenin amacını, yapılandırma kanunlarından faydalanamayan veya faydalansa bile zorunlu genel sağlık sigortası prim borcunu ödeyemeyen sigortalıların kamu borçlarını hafifletmek olarak açıklamaktadır. Gerekçe ayrıca sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmayı ve toplumsal sağlık riskini azaltmayı hedeflediğini ifade etmektedir.

Tarih sınırının 1 Ocak 2017 olarak belirlenmesi, 23 Şubat 2017 tarihli ve 6824 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle gerçekleştirilen değişiklikten kaynaklanmaktadır. Bu değişiklik ile (g) bendi kapsamındaki sigortalılar için prime esas kazanç tek bir tutara sabitlenmiştir. Önceki dönemdeki borçlar, gelir testi sonuçlarına göre değişen daha yüksek tutarlar üzerinden gerçekleşmiştir.

Borç Silinmesi Kimleri Kapsıyor?

Kapsam, 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tabidir.

Bu bent, kanunun ifadesiyle "yukarıdaki bentlerin dışında kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar"ı genel sağlık sigortalısı saymaktadır. Uygulamada bu grup, sigortalı olarak çalışmayan veya bakmakla yükümlü olunan kişi statüsü bulunmadığı için primini kendisi ödemek zorunda olan kişilerden oluşmaktadır.

Dolayısıyla, düzenleme 4/a, 4/b ve 4/c kapsamındaki sigortalıların prim borçlarını kapsamamaktadır. İşveren prim borçları da uygulama dışındadır.

Madde, borcun hangi nedenle ödenmediğine dair bir ayrım yapmamaktadır. Gelir testine hiç girmemiş olanlarla gelir testine girdiği halde borcunu ödeyemeyenler arasında bir ayrım yapılmamaktadır.

Ödenmiş GSS Primleri Geri Alınabilecek Mi?

Geri alınamayacak. Teklif bu noktada tereddüte yer bırakmayacak bir düzenleme yapmaktadır.

Geçici 114 üncü maddenin ikinci cümlesi şöyledir: "Bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve mahsup edilmez."

Bu hüküm, aynı dönemde borcunu kendi imkanlarıyla veya yapılandırma kapsamında ödemiş olanların herhangi bir geri talebinde bulunamayacağı anlamına gelmektedir. Ödenen tutarların başka borçlara karşı mahsubu da mümkün olmayacaktır.

Düzenlemenin bu yönüyle, borcunu ödemiş olanlar ile ödememiş olanlar arasında sonuç farklılıkları doğurmaktadır.

Gecikme Cezası ve Gecikme Zammı da Siliniyor Mu?

Silinmektedir. Madde, prim aslı ile birlikte yan alacakların tümünü kapsamaktadır.

Metinde "gecikme cezası ve gecikme zammı gibi yan alacaklarının tümünün tahsilinden vazgeçileceği" ifadesi bulunmaktadır. "Gibi" kelimesi, örnekleme yapıldığını göstermektedir.

Uzun süre ödenmeyen borçlarda yan alacakların prim aslına göre fazla olduğu durumlar mevcuttur. Bu sebeple, yan alacakların da kapsamda alınması, düzenlemenin pratik etkisini önemli ölçüde artırmaktadır.

Borç silinmesi için başvuru gerekiyor mu?

Teklif metninde başvuru şartı yer almamaktadır. Madde, tahsilden vazgeçimi doğrudan hükme bağlıyor ve sigortalıya herhangi bir işlem yükümlülüğü getirmemektedir.

Maddede, uygulamanın usul ve esaslarının belirlenmesine ilişkin bir yetki hükmü de bulunmamaktadır. Teklifin diğer maddelerinde bu tür yetki hükümlerine yer verilmiş olması, bu durumu dikkat çekici kılmaktadır.

Devam eden icra takipleri ile daha önce yapılandırılan ve taksitleri devam eden borçların durumu madde metninden anlaşılamamaktadır. Bu konuda Sosyal Güvenlik Kurumunun bir uygulama düzenlemesi yapması gerekmektedir.

Düzenleme Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Teklifin yürürlük maddesi, üç madde için özel tarihler belirleyerek diğer maddelerin yayımlanma tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğini öngörmektedir.

Geçici 114 üncü maddeyi ekleyen 10 uncu madde bu özel tarihler arasında yer almamaktadır. Bu nedenle, düzenleme, kanunlaşması durumunda Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecektir.

Teklifte, geriye dönük olarak yürürlüğe girmesi planlanan maddeler de bulunmaktadır. Çıraklık ve staj ücretlerine devlet katkısına ilişkin 2 nci madde 14 Eylül 2026 tarihinden geçerli olmak üzere, yatırım fonlarına ilişkin 13 üncü madde ise 17 Eylül 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girecektir.