Memuriyete başlamadan önce işçi veya esnaf olarak çalışan kişilerin bu süreleri, intibak süreçlerinde dikkate alınmaktadır. Ancak bu uygulamanın nasıl işleyeceği, memurun hangi sosyal güvenlik kapsamına dahil olduğuna bağlı olarak farklılık göstermektedir.

Çalışma hayatında yer alan işçi, esnaf ve memur tarafından geçirilen süreler, sosyal güvenlik haklarının belirlenmesinde bir araya getirilir. Memurlar arasında, memuriyet öncesi işçilik yapmış olanların yanı sıra esnaf (Bağ-Kur) olarak hizmet vermiş olanların sayısı da oldukça fazladır. Bu sürelerin, memurun hangi sosyal güvenlik yasasına tabı olduğuna göre emeklilik, kademe ve derece açısından nasıl değerlendirileceği önem arz etmektedir.

Hangi memur hangi kanuna tabi?

1 Ekim 2008 tarihinden önce, memurluk, yedek subaylık, vekil öğretmenlik veya vekil imamlık gibi 5434 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir hizmeti bulunan bireyler tamamen 5434 kapsamında değerlendirilmektedir. Emeklilik işlemlerinde de, bu tarihten önce geçerli olan kurallar uygulanır. Bu kişilerin işçi ve esnaf olarak çalıştıkları süreler, 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre birleştirilir.

1 Ekim 2008 tarihinden önce 5434 kapsamında hiçbir hizmeti bulunmayan kişiler, memuriyete bu tarihten sonra başlamışlarsa 5510 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir. Bu durum, 2008 öncesinde işçi ya da esnaf olarak çalışmış olsalar bile değişiklik göstermez. Bu memurların diğer hizmet süreleri ise 5510 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi çerçevesinde bir araya getirilir.

Her iki grup memur için de 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ya da tabi oldukları özel kanun düzenlemeleri geçerli olmaktadır.

Kazanılmış hak aylığı ve emekli keseneğine esas aylık

İntibak sürecinde iki temel kavram öne çıkar: kazanılmış hak aylığı (KHA) ve emekli keseneğine esas aylık (EKEA). Bazı hizmetler KHA değerlendirmesinde yer almazken EKEA değerlendirmesinde yer alabilir. Örneğin, Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki personelin özel sektörde geçirdiği süreler buna güzel bir örnektir.

Meslekle ilgili süreler kazanılmış hak aylığını yükseltir

5434 ve 5510 kapsamındaki memurların işçi veya esnaf altında geçtiği süreler, meslekle doğrudan ilişkiliyse, bu sürelerin belirli bir bölümü (2/3, 3/4 gibi) KHA derece ve kademesinde dikkate alınır. Bu durum, intibak sayesinde ek göstergenin artmasını sağlayarak görev aylığını da yükseltmektedir. Dolayısıyla, SGK prim kesintileri de yükselir.

5434’e tabi memurlarda durum

5434 kapsamındaki memurların sigortalı ve Bağ-Kur hizmetleri, memurluk süreleriyle birleşerek emekli keseneğine esas derece ve kademede değerlendirilir. Bu işlem, 5434 sayılı Kanun’un ek 18’inci maddesine dayanmaktadır. Böylelikle hem KHA hem de EKEA derecesi artar ve SGK kesintileri de yükseliş gösterir.

5510’a tabi memurlarda durum

5510 kapsamındaki memurlar için de işçilik ve esnaflık süreleri dikkate alınarak EKEA intibakı gerçekleştirilmektedir. Ancak bu işlemin prim kesintileri üzerinde etkisi yoktur. Bunun sebebi, 5510 sayılı Kanun kapsamında emekli keseneğine esas aylık derecesine yönelik bir uygulamanın bulunmamasıdır ve prime esas kazanç sistemi geçerli olmaktadır.

Bu intibak işlemi yalnızca görev aylıklarıyla sınırlı kalmakta; emekli aylığına etki etmemektedir. Bunun sağladığı tek avantaj, 5434 sayılı Kanun’un ek 82’nci maddesi uyarınca, emekli ikramiyesinin hesaplanmasında 5434’e tabi emsal memurun esas alınmasıdır.

Yıllık izin hesabı

Hem 5434 hem de 5510 kapsamındaki memurların yıllık izin süreleri hesaplanırken, esnaf olarak geçirilen sürelerin yalnızca KHA intibakında değerlendirilen kısmı göz önünde bulundurulmaktadır.

Özetle, özel sektörde sigortalı ya da Bağ-Kur’lu olarak geçirilen süreler, meslekle ilgili olmaları durumunda kazanılmış hak aylığında belirli oranlarda, emekli keseneğine esas aylıkta ise tamamıyla dikkate alınmaktadır. 5434’e tabi memurların her iki intibakı da SGK kesintisini artırırken, 5510’a tabi memurlarda yalnızca KHA’daki artış kesintilere yansımakta, EKEA intibakı ise kesinti üzerinde etki oluşturmamaktadır.

KHA ve EKEA konularında ayrıntılı bilgi için:

https://www.memurlar.net/haber/1089855/

https://www.memurlar.net/haber/1170289/

https://www.memurlar.net/haber/845802/

https://www.memurlar.net/haber/1063629/

https://www.memurlar.net/haber/1149027/

https://www.memurlar.net/haber/1167415/

https://www.memurlar.net/haber/677327/

https://www.memurlar.net/haber/1089854/

https://www.memurlar.net/haber/1166763/