Anayasa Mahkemesi (AYM), 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun belirttiği “yardım toplanması için verilen iznin ancak bir yıla kadar uzatılabileceği” kuralının Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi. Mahkeme, bu hükmün, bireylerin yaşam hakları ile maddi ve manevi varlıklarını koruma yükümlülükleriyle uygun olmadığını ileri sürdü.

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, Adana 2. İdare Mahkemesi, Sağlık Bakanlığı onayı bulunmayan bir ilacın temini amacıyla başlatılan yardım kampanyasının süresinin uzatılması talebinin reddi üzerine, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 10. maddesinin birinci fıkrasındaki “bir yılı geçmemek üzere” ifadesinin Anayasa’ya aykırılığını ileri sürerek iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Başvuruda, itiraz edilen kuralın öngördüğü süre sınırının, devletin yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hususundaki yükümlülükleriyle bağdaşmadığı ve bu durumun ölçülü bir yaklaşım içermediği belirtildi. Ayrıca, hedeflenen yardım miktarına ulaşamamış olan kampanyaların toplanan miktarın devrine neden olabileceği ve bunun sonucunda mülkiyet hakkının ihlal edildiği vurgulandı.

Yüksek Mahkeme, yapılan başvuruyu inceleyerek, bahsi geçen kuralın Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti. Kararın gerekçesi de kamu yararı açısından önemli noktalara değindi.

– Kararın gerekçesinden

AYM’nin kararında, bireysel ve toplumsal açıdan önemli olan yardım toplama faaliyetinin zamanla sınırlı tutulmasında kamu yararının bulunmadığı ifade edildi. Uzun vadeli ihtiyaç duyulabilecek durumlar için yardım süresinin uzatılmasına olanak tanınmamasının, kamu yararı ve düzenini olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.

Kararda, “Yardım toplama faaliyeti açısından bazı istisnai ve özel durumlar bulunabilir; bu gibi durumlar, yardım toplama süresinin uzatılabilmesiyle karşılanabilir. Ancak, yasalarla belirli bir süre sınırlaması getirildiğinde, hedeflenen yardım miktarına ulaşılamaması durumunda, bu durumun hiçbir sonuç doğurmaması da söz konusu olabilir” denildi.

Ayrıca, Kanunun 25. maddesi uyarınca, toplanan yardımın belirlenen amacına ulaşmaması halinde, yardım toplama izni veren makamın yardımın konusunda benzer amaçlara sahip kuruluşlara devredilmesi gerektiğini ifade etti. Yine, kanunun, hedeflenen yardımın belirlenen süre içinde başarıya ulaşamaması halinde yeni bir yardım başvurusu yapılmasını da kısıtladığı ifade edildi.

Sonuç olarak, AYM, yardım toplama faaliyetlerine koyulan azami süre sınırının durumsal önemine göre uzatılabilir olmasına dair yetki vermeyen kuralın hukuk devleti ilkesine aykırı olduğuna karar verdi. Bu durum, yardım kampanyalarının etkinliğini azaltan önemli bir engel olarak değerlendirildi.