Anayasa Mahkemesi (AYM), alt işveren ve asıl işveren arasındaki muvazaa ilişkisini tespit etmesine rağmen, sendika üyeliğinin asıl işverene bildirilmediği gerekçesiyle toplu iş sözleşmesinden (TİS) yararlanamayan bir işçinin sendika hakkının ihlal edildiğini belirtti.

Alacaklarının tahsili için dava açma yoluna gitti

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’ndaki (TKİ) 2006’dan bu yana çalışan M.T, alt işveren P. şirketinin elemanı olarak gösterildiğini ve Maden-İş Sendikası üyesi olmasına rağmen TİS hükümlerinden faydalanamadığını ifade ederek alacaklarının tahsili için dava açtı.

Yerel mahkeme, M.T’nin TİS’e dayalı alacaklarının ödenmesine hükmetti. Ancak Yargıtay, davacının TİS’ten yararlanabilmesi için sendikaya üye olmasının ve bu üyeliğin asıl işverene bildirilmesi ya da dayanışma aidatı talep edilmesi gerektiğini belirterek mahkemenin kararını bozdu.

Kararın bozulmasının ardından yerel mahkeme davayı reddetti. Bu kararın kesinleşmesi üzerine M.T, yaşadığı hak ihlali iddiasıyla AYM’ye bireysel başvuru yaptı.

Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 51. maddesiyle güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Kararın gerekçeleri

AYM’nin kararında, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinin, “muvazaa halinde alt işveren işçisi olarak gösterilen işçilerin işe başladıkları tarihten itibaren asıl işverenin işçileri sayılacağının” belirttiği ifade edildi.

Buna karşın mahkemelerin “sendika üyeliğinin bildirilmesi” koşulunu neden aradıklarını açıklamadıkları belirtilirken, “Başvurucunun bu konuya ilişkin iddialarının ve itirazlarının yargılama sürecinde dikkate alınmadığı” vurgulandı.

Başvurucunun TİS’ten yararlanamaması nedeniyle önemli zorluklarla karşılaştığına dikkat çekilen kararda, “Sendika hakkının güvencelerinin sağlanmadığı ve mahkemelerin yorumlarının bu hakkın korunmasını sağlayacak nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede, mahkemeler, Anayasa’nın 51. maddesi doğrultusunda yeterli bir inceleme yapmamış, ilgili gerekçeleri ortaya koymamıştır. Açıklanan nedenlerle, Anayasa’nın 51. maddesiyle güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine hükmedilmesi gerekmektedir.” denildi.