Anayasa Mahkemesi, 10/7/2025 tarihinde E.2022/107 numaralı dosyasında, 7413 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun başlığı ve 10. maddesinin dokuzuncu fıkrasının ikinci cümlesindeki “…ve sözlü…” ifadesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Ayrıca, on sekizinci fıkrasındaki “…Türkiye Adalet Akademisince çıkarılacak…” ibaresinden sonra gelen “…yönetmelikle;…” kısmının Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline hükmedilmiştir.

A. Dokuzuncu Fıkranın İkinci Cümlesinde Yer Alan “…ve sözlü…” İbaresinin İncelenmesi

Dava Konusu Kural

Dava konusu kuralda, son eğitim dönemini tamamlayan hâkim ve savcı yardımcılarının sözlü sınava tabi tutulacakları belirtilmiştir.

Başvuru Gerekçesi

Dava dilekçesinde, dava konusu kuralda belirtilen sözlü sınavın içeriğine ilişkin 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nda temel ilke ve esasların tanımlanmadığı, bu durumun hukuki belirlilik, yasama yetkisinin devredilemezliği ve kanuni idare ilkelerini ihlal ettiği ileri sürülerek, kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu iddia edilmiştir.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Kural, son eğitim dönemini tamamlayan hâkim ve savcı yardımcılarının tabi tutulacakları sınavın türünü belirlemektedir. Yani, kuralın hâkim ve savcı yardımcılarına uygulanacak sözlü sınavın içeriği ve uygulanmasına dair usul ve esaslar konusunda bir bağlantısı bulunmamaktadır. Hâkimlik ve savcılık adaylarının son eğitim döneminin sonunda sınavlarının yapılması, Anayasa Mahkemesi tarafından kanun koyucunun takdirinde bir durum olarak kabul edilmektedir (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017; E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019).

Mahkeme, hâkim ve savcı yardımcılarının sözlü sınava tabi tutulmasının, kanun koyucunun takdir hakkı çerçevesinde değerlendirildiğini, bu durumun mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ile çelişmediğini belirtmiştir. Kural, mevcut düzenlemelerin Anayasa’ya uygun olduğunu ve iptal talebinin reddedilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

B. On Sekizinci Fıkrada Yer Alan “…Türkiye Adalet Akademisince çıkarılacak…” İbaresinin İncelenmesi

Dava Konusu Kural

Dava konusu kuralda, hâkim ve savcı yardımcılığı eğitimlerinin uygulama esaslarının ve bunlara bağlı olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavların Türkiye Adalet Akademisi tarafından yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmiştir.

Başvuru Gerekçesi

Dava dilekçesinde, bu kuralın hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesine uygun olmadığı, temellere dayanmaksızın kurallarla idareye yazılı ve sözlü sınav kurul üyelerinin seçimini belirleme yetkisi verilmesinin yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesini ihlal ettiği, dolayısıyla kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu iddia edilmiştir.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Kuralla, Türkiye Adalet Akademisi tarafından yönetmelikle belirlenmesi öngörülen konulara ilişkin çerçevenin kanunla çizilmesi gerekmektedir. 2802 sayılı Kanun’un 10. maddesi, hâkim ve savcı yardımcılarının atanmalarının ardından gerekli eğitimlerin yapılacağına dair hükümler içermekte, bu durum eğitimlerin düzenlenmesinde bir belirsizlik olarak değerlendirilmektedir.

Ayrıca, Eğitim Dönemlerinde hangi konularda eğitim verileceği, yazılı ve sözlü sınavların içeriği ile uygulanmasına dair düzenlemeler mevcut değildir. Bunun yaninda, sözlü sınavın usul ve esaslarının da belirlenmediği gözlemlenmiştir.

Sonuç olarak, hâkim ve savcı yardımcılığı bağlamında eğitimler ile yazılı ve sözlü sınavların usul ve esaslarına dair temel ilkelerin belirlenmemesi, kuralla Türkiye Adalet Akademisine tanınan düzenleme yetkisinin mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleriyle uyumlu olmadığı sonucunu doğurmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, anılan gerekçelerle kuralın Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline hükmetmiştir.