Kamu görevlisi olarak denetim görevini yerine getiren kişiler, son derece yoğun bir baskı ortamında çalışmaktadır. Müfettişler, halkın sağlığını ve hayatını koruma sorumluluğunun yanı sıra, işlerin kamu yararına yürütülmesi ve kuralların uygulanmasını sağlamaktadırlar. Düzenleyici kuruluşlarda çalışan bireylerin görevleri de büyük ölçüde benzerlik göstermektedir. Kamu sektöründe Genel ücretlerdeki düşüklük bir tarafa bırakıldığında, bu riskli görevleri yürütenlerin durumu oldukça karmaşık bir hal almıştır. Çünkü özel sektörde, bu alanda uzmanlık gerektiren işlerin bulunması ve bireylerin kendi işlerini kurabilme imkanları, mevcut gelir düzeylerinin çok üstünde kazançlar elde etmelerine olanak tanımaktadır. Bu durum, önemli bir sorun teşkil etmektedir; zira kamu sektöründeki ayrılmalar hız kazanmış olup, denetim birimleri ciddi bir entelektüel ve iş gücü kaybı yaşamaktadır.

Son zamanlarda kamuoyunu meşgul eden kariyer mesleklerindeki çalışanların ücretlerinin iyileştirilmesine yönelik düzenleme, geniş bir tartışma ortamı oluşturdu. Bizlere ulaşan müfettişler, ücretlerdeki iyileştirme taleplerinin yalnızca bir ücret artışı anlamına gelmediğini vurguladılar. İlk olarak, ücretler gerçekten düşüklük göstermektedir. Kamudaki diğer görevlere bakıldığında, daha düşük ücretlerle çalışıyor olmalarına ek olarak, üstlendikleri görev ve yaşam koşulları açısından kabul edilebilir bir sınırın altında kaldıkları belirtildi.

Gerçekten de düzenleme süreci durmuş durumda; kapı hâlâ açık.

Öncelikle teknik bilgi anlamında, yapılması gereken düzenleme 2026 Bütçe Kanunu’na eklenmiş bulunmaktadır. Plan Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen metinde bu düzenleme yer almakta. Ancak, bu maddede bazı teknik hatalar mevcut; hatta Anayasa’ya aykırı olma ihtimali de bulunmaktadır. Bu sorunların çözümü mümkündür. Teknik sorunları aşabilmek için TBMM Genel Kurulu’nda yeni bir kanuna ekleme yapılması planlanmıştı, fakat siyasi çekişmeler nedeniyle bu süreç iptal edildi. Fakat kapı hâlâ açık kalmaktadır. Teknik hataların düzeltilmesi ve adil bir çerçeve oluşturularak düzenleme yapılması mümkündür.

Müfettişler, ekonomik iş denetiminin yanı sıra, insanların sağlığını ve yaşamını koruyan bir görev üstlenmektedirler. Türkiye genelinde görev yapan 900 müfettiş bulunduğu düşünülünce, bu sayı oldukça dikkat çekicidir. Ancak, sayının daha da azalması ve deneyimli kişilerin kamudan ayrılması, büyük riskler doğurmaktadır. Halen görevde bulunan müfettişler, aldıkları eğitim ve yetiştirilme süreçlerinin yanı sıra, kamu hakkı bilinciyle görevlerini sürdürdüklerini vurgulamaktadırlar. Sadece kamu alanında değil, çalışma ilişkisinin olduğu her işyerinde ücret seviyesinin belirlenmesi genellikle sorunlu bir konudur.

Öte yandan, “kariyer meslekleri” içinde, özellikle denetim ve düzenleme birimlerindeki kayıplar göz önünde bulundurulduğunda; özel sektörde birkaç kat daha fazla gelir olanağının mevcut olduğu bir ortamda, uzmanlık gerektiren alanlardaki kişilerin kaybedilmemesi, kamu yararı açısından oldukça önemli bir gereklilik gibi görünmektedir.

Mehmet Kaya / Ekonomim