Ramazan ÖZDEMİR

4688 sayılı Sendikalar Kanunu’nda belirtilen “aynı unvana sahip farklı kurumlardaki personel arasında eşitsizlik yaratacak teklifler yapılamaz” ifadesine rağmen, toplu sözleşme süreçlerinde her kurum sendikasının farklı ve ayrıştırıcı talepleri göz önünde bulundurulmuş; bu durum, kanunun bu önemli hükmünün ihlaline yol açmıştır. Sonuç olarak, farklı kamu kurumlarında çalışan memurlar arasında önemli eşitsizlikler oluşmuş ve bu durum, memurların aldıkları farklı gelir düzeyleri ile kendini göstermiştir. Aynı unvanda çalıştıkları halde, kurumlar arasındaki bu ayrışma, çalışanlar arasındaki motivasyonu ve iş tatmini olumsuz etkilemiştir.

2011 yılındaki “eşit işe eşit maaş” anlayışını hedefleyerek çıkarılan Kanun Hükmünde Kararname (KHK), başlangıçta kamu personel rejimini daha adil bir hale getirme amacı taşımaktaydı. Ancak, uygulamada istenen eşitlik sağlanamamış ve kamu çalışanları arasında mevcut eşitsizlikler artarak devam etmiştir. Bu durum, kamu çalışanlarının motivasyonunu azaltmış ve çalışma verimliliğini olumsuz yönde etkilemiştir.

Bir diğer kritik konu, memurların derece, kademe, eğitim ve konumlarına göre belirlenen ek göstergelerin, belli bir grubun memnuniyetini sağlamak amacıyla değiştirilmesidir. Örneğin, 3600 ek gösterge düzenlemesi, emeklilikte sağladığı avantajlar ve maaş artışları ile ilgili beklentiler yaratsa da, mevcut sistemdeki dengesizlikleri düzeltmekte yetersiz kalmıştır. Hâl böyle olunca, memur maaşlarının taban seviyesinin düşük olması ve verilen ek ödemelerin sınırlı kalması, çalışan memurlar için asgari bir gelir artışı sağlayamamaktadır. Dolayısıyla, ek gösterge bir fark yaratmak yerine yalnızca sembolik bir değere sahip olmuştur.

Düşük taban maaşlar ile devletin gerçekleştirdiği maaş artışlarının ek ödeme ve özel hizmet tazminatları şeklinde verilmesi, mevcut çalışan memurların gelecekteki ekonomik durumunu olumsuz etkilemektedir. Bu, emekliliği hak etmiş memurların emekli olma kararında tereddüt etmelerine sebep olmaktadır. Örneğin, son zamanlarda yapılan seyyanen zam ile çalışan ve emekli maaşları arasındaki fark 16.000 TL’ye kadar çıkmıştır. Sadece seyyanen yapılan ödemeler dolayısıyla, çalışan ve emekli arasındaki maaş farkı 15.000 TL gibi ciddi bir tutarla başlamaktadır. Ayrıca, taban maaşın düşük olması nedeniyle, çalışan ile emekli maaşı arasında 3/1 oranında bir fark oluşmaktadır ki bu durum da durumu daha da zorlaştırmaktadır.

Son olarak, uzun yıllar boyunca çalışanların katkılarıyla oluşan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kaynakları, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesiyle önemli ölçüde tüketilmiş ve bu durum kamu maliyesi üzerindeki yükü artırmıştır. Bu sonuç, hem çalışanlar hem de emeklilerin uzun dönemdeki ekonomik güvenliğini tehdit etmektedir.

Sonuç:

Kamu personel rejiminde yaşanan bu sıkıntıların giderilmesi için, öncelikli olarak eşitlik ilkesine bağlı bir maaş düzenlemesi gerçekleştirilmelidir. Taban maaşların artırılması ve ek ödemeye dayanan sistem yerine, emekli maaşlarını da kapsayan adil bir ücret sisteminin benimsenmesi, kalıcı çözümler arasında yer almaktadır. Bu sayede, kamu çalışanları arasında adaletin sağlanması ve motivasyonun artırılması mümkün olacaktır.