TÜRKİYE İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Sağlık Modülü 2025 raporu, dar gelirli bireylerin ilaç alımında büyük zorluklar yaşadığını ortaya koydu. Yoksul nüfusun yüzde 65.5’i, yani her 10 kişiden 7’si, ilaç harcamalarının kendileri için ağır bir yük olduğunu ifade ediyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) verilerine göre, geçen yıl eczanelerde 419 milyon 642 reçete karşılandı. Artan ilaç fiyat farkları, muayene ücretleri ve SGK katılım payları nedeniyle pek çok kişi, reçetelerini tam olarak karşılamakta güçlük çekiyor. Çare ise sıklıkla mahalle eczanelerinde tutulduğu söylenen “veresiye defteri” oluyor. Hastalar artık ilaçlarını alırken, muayene ücreti, reçete katkı payı, ilaç katılım payı ve ilaç fiyat farkı gibi dört farklı ödeme ile yüz yüze kalıyor.

FARKI HASTA VERİYOR

Tokat’ta eczacılık yapan Cem Kılınç, Haziran ayında 25 bin TL’lik alacağını silmek zorunda kaldığını belirtirken, kısa süre içinde veresiye tutarının 160 bin TL’ye yükseldiğini ifade etti. Mahalle eczanelerinde tanınırlığın ve “hatır” ilişkilerinin borç yazmayı daha yaygın hale getirdiğini dile getiren Kılınç, “Bize ‘Emekli maaşım yatsın, getireyim’ diyorlar, veriyoruz. Ancak borçlar her geçen gün artıyor. Cebinde para olmayan hastalarla karşılaşıyoruz. Devlet ödemiyor, çocuğuna ilaç alması gerekiyor. Uzun zamandır hastamızsa yine de veriyoruz,” şeklinde konuştu. Kılınç, bir tahlil sonucu veya rapordaki bir eksiklik nedeniyle SGK’nın ilacı ödemediğini, bu durumda hastanın ilacı almak zorunda kaldığında peşin ödeme yaptığını sözlerine ekledi. “SGK kendi yükünü vatandaşa yüklüyor,” dedi.

BÖYLE SİSTEM ÇÖKER

İstanbul Ümraniye’de 12 yıldır eczacılık hizmeti veren Emrah Doğan ise, veresiye defterinde vatandaşların 185 bin TL borcu bulunduğunu belirtti. Doğan, “Biz kimseden borcunu istemiyoruz. Burada 12 yıldır bulunuyoruz ve herkes birbirini tanıyor. Ancak biri öderken, başkası borçlanıyor,” dedi. İki farklı uygulama bulunduğunu ifade eden Doğan, “Veresiye ve emanet ilaç sistemi var. Hastalar doktor randevusu alamadıklarında veya hafta sonu gibi durumlarda geri dönmek zorunda kalıyor. Eczacı, hastanın sağlık durumunu gözeterek ilacı ‘emanet’ veriyor. Hasta daha sonra reçetesini düzeltip geldiğinde borcunu kapatıyor. Bu döngü, yükü eczacının üzerine bırakıyor,” şeklinde konuştu.

8 LİRADAN 26 LİRAYA ÇIKTI

İzmir Özdere’de eczacılık yapan Ulaş Erdoğan, hastaların ödemek zorunda kaldıkları kalemlerin giderek arttığını vurguladı. Erdoğan, “Daha önce 8 lira olan muayene ücreti 26 liraya yükseldi. Üstelik reçete katkı payı var; üç ilaca kadar 3 lira, sonrasında her kutu için 1 lira ekleniyor. İlaç fiyat farkları da cabası. Devlet, eşdeğer bandına göre en ucuz muadili baz alıyor, ancak bu ucuz ilaçlar bir süre sonra piyasadan kalkıyor. Yoksulluk arttıkça, insanlar ‘Ödeyebilir miyim?’ diye düşünüp ilaçlarını almakta tereddüt ediyorlar.” Erdoğan, veresiye defterine 9 bin 723 TL borç yazıldığını belirtti.

İstanbul Zeytinburnu’ndaki Yeni Hayat Eczanesi’nin sahibi Eczacı Celal Ürgen, 27 yıllık eczacılık deneyimini aktararak, vatandaşların 100 bin TL civarında veresiye ilaç borcunun bulunduğunu ifade etti. Yetersiz gelir nedeniyle bazı borçların tahsil edilemediğini ve bu durumun eczacıları zor durumda bıraktığını aktaran Ürgen, “Borç ödeyenlerin sayısında geçen yıla göre herhangi bir azalma yok. Borcun bir kısmını ödeyenler, tekrar veresiye yazdırıyorlar,” şeklinde yorumladı.

DİLAN KUTLU/ NEFES