Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Haliç metro istasyonu ile Küçükpazar tramvay istasyonu arasında inşa edilen bağlantı yolunun engellilik temelindeki ayrımcılık yasasına aykırı olması nedeniyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na (İBB) dikkat çekici bir idari para cezası uyguladı. Ceza tutarı 141 bin 934 lira olarak belirlenmiştir. Bu ceza, bağlantı yolunun erişilebilirlik standartlarına uygun olmaması gerekçe gösterilerek verilmiştir.

Karara göre, İstanbul’da yaşayan görme engelli birey M.K, 2023 tarihinde inşa edilen Haliç metro istasyonu ile Küçükpazar tramvay istasyonu arasındaki bağlantı yolunda engellilere yönelik erişilebilirlik standartlarının göz önünde bulundurulmadığı gerekçesiyle İBB’ye başvurmuştur. M.K, İBB’nin bu konuda herhangi bir olumlu dönüş yapmaması üzerine TİHEK’e başvuruda bulunmuştur. M.K, başvurusunda bağlantı yolunda kılavuz çizgilerin bulunmadığını, geçiş köprüsünün üzerindeki merdiven çıkıntılarının başını çarpma riskini barındırdığını ve İBB tarafından yerleştirilen uyarı levhalarının görme engelliler tarafından görülemeyeceğini ifade etmiştir.

Bu gerekçelerle TİHEK, M.K’nin hak ihlaline ilişkin başvurusunu değerlendirerek, İBB’ye engellilik temelinde ayrımcılık yasağı ihlali nedeniyle para cezası verilmesine karar vermiştir. Bu durum, İBB’nin yeterli önlemleri almadığını ve dolayısıyla engelli bireylerin erişim haklarını ihlal ettiğini ortaya koymaktadır.

– Kararın gerekçesinden

TİHEK’in vermiş olduğu kararda, Anayasa’nın 10. maddesinde herkesin kanun önünde eşit olduğuna dikkat çekilmiştir. Devlet organları ve idare makamlarının tüm işlemlerinde bu ilkeye uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu çerçevesinde her türlü ayrımcılığın yasaklandığı ifade edilmiştir. Kamu kurum ve kuruluşlarının, ihlalin önlenmesi ve sonuçlarının giderilmesi adına gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.

Kararda, ulusal ve uluslararası düzenlemeler gereği, tüm açık alanların engellilerin erişilebilirliğine uygun olması gerektiğine işaret edilmiştir. Haliç metro istasyonu ile Küçükpazar tramvay istasyonu arasındaki bağlantı yolunun 2023 tarihli projesinin dikkate alınarak, bu yaya üst geçidinin erişilebilir şekilde planlanması ve inşa edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. TİHEK, bu durumda muhatap belediyenin pozitif yükümlülükleri çerçevesinde, söz konusu bağlantı yolunu erişilebilirlik standartlarına uygun olarak inşa etmediği için M.K’nın dezavantajlı bir duruma düştüğünü ifade etmiştir. Bu sebeplerle engellilik temelinde dolaylı ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.