İstanbul’daki ticaret mahkemelerinde son yıllarda yaşanan yetki karmaşası ve adres değişiklikleri, yargı alanında önemli tartışmalara yol açtı. Çağlayan Adliyesi’nde 22, Bakırköy Adliyesi’nde 8, İstanbul Anadolu (Kartal) Adliyesi’nde 13 ve Küçükçekmece Adliyesi’nde 1 Asliye Ticaret Mahkemesi mevcut. Bu karmaşık yapı nedeniyle bazı avukatlar ve şirketler, aynı konuda farklı adliyelere başvurarak çeşitli sonuçlar elde etmeye çalışıyor.

Yargı çevrelerinde sıkça dile getirilen meselelerden biri; aynı dava konusunun, şirketin adresi veya unvanı değiştirilerek yeniden açılması oldu. Bazı şirketler, aleyhlerine karar verilmesini engellemek için ticaret sicilinde merkez adresini veya unvanını değiştirip dosyayı başka bir adliyeye taşıyabiliyor. Bir ticaret mahkemesi hâkimi, “Talep edilen dava içeriği aynı ama yetki karmaşası nedeniyle yargıyı yanıltma girişimleri yaşanıyor.” sözleriyle durumu özetliyor.

Yargı kaynaklarına göre, bu durum yalnızca etik açıdan değil, aynı zamanda teknik açıdan da dikkat çekici. Avukatlar istediklerini elde edemediklerinde farklı yollar deniyorlar. Ancak İstanbul’daki adliyelerin ayrı olması dolayısıyla dosyalar Ulusal Yargı Ağı’nda (UYAP) tam olarak birbirini göstermiyor. Bu nedenle aynı içerikteki davalar sistemde yeni dava olarak görülüyor. Bu durum, hem mahkemelerin iş yükünü artırıyor hem de kararlar arasında birliğin bozulmasına yol açıyor. Hukukçular, bu tür uygulamaların Türk Ticaret Kanunu’nun dürüstlük ve iyi niyet hükümlerine açıkça aykırı olduğunu ifade ediyorlar. Şirketlerin adres ve unvan değişikliklerini yargı sürecini yönlendirmek amacıyla kullanmaları, adaletin denetiminden yoksun kalmasına neden oluyor.

Kıdemli bir ticaret hâkimi, “Bir adliyede reddedilen bir talep, başka bir adliyede adres değişikliğiyle yeniden karşımıza çıkabiliyor. Bu da yargı denetiminde ciddi boşluk yaratıyor. UYAP tüm adliyeleri tek merkezli denetleyebilecek bir yapıya kavuşmalı.” değerlendirmesinde bulundu.

Bir diğer deneyimli hâkim ise, “Sorun sadece iş yükü değil; aynı konuda farklı mahkemelerden farklı kararlar çıkması ticari hayatın öngörülebilirliğini zayıflatıyor. İstanbul gibi ekonomik hacmi yüksek bir şehirde, ticari yargının tek merkezden yürütülmesi artık bir zorunluluk.” ifadelerini kullandı.

Yargı kulislerinde, Asliye Ticaret Mahkemeleri’nin yanı sıra bu davaları inceleyen üst İstinaf Dairelerinin de aynı yapı altında yer almasının gerekliliği vurgulanıyor. Böylece ilk derece mahkemeleriyle İstinaf Mahkemeleri arasında doğrudan bir koordinasyon sağlanacak, ticaret yargısında karar birliği ve denetim bütünlüğü oluşturulacak.

Bu bağlamda, İstanbul Bağcılar’daki İstanbul İdare Mahkemeleri ile Bölge İdare Mahkemelerinin (BİM) aynı yerleşkede bulunması örnek gösteriliyor. Kıdemli yargı mensupları, “Alt derece mahkemeler ile ticaret davalarına bakan İstinaf Dairelerinin yakınlığı, hem karar süreçlerini hızlandırabilir hem de yargısal denetimi güçlendirebilir.” görüşlerini ifade ediyorlar.

Ortaya çıkan tablo, İstanbul’daki çok merkezli ticaret mahkemesi yapısının sürdürülebilir olmadığını ortaya koyuyor. Farklı adliyeler arasında bilgi akışı eksikliği nedeniyle karar birliği sağlanamıyor. Bu durumda çözüm olarak “İstanbul Ticaret Mahkemeleri” ile onunla aynı yerleşkede görev yapacak Ticaret İstinaf Mahkemesi Daireleri (TİM) önerisi dile getiriliyor. Böylelikle adres ve unvan değişikliğiyle mahkemeyi yanıltma girişimleri önlenecek, farklı adliyelerdeki çelişkili kararların önüne geçilecek ve yargı denetimi güçlendirilecek.

Yargı kaynaklarının ortak görüşü şu yönde: “Davalar artık bütüncül bir şekilde, tek çatı altında ve ortak bir anlayışla karara bağlanmalı. Bu, her açıdan hız, benzer uyuşmazlıklarla çelişkili olmayan kararlar ve merkezi bir denetim noktası yaratacaktır…”

İstanbul’da uzun süredir devam eden dağınık ticaret mahkemesi yapısı, ne yargı denetimi ne de ticari istikrar açısından sürdürülebilir olarak kabul edilmiyor. Tek merkezli Ticaret Mahkemeleri ve onun kararlarını denetleyen İstinaf Daireleri ile birlikte, yargılama süreçlerinin hızlanması, kararların uyumlu hale gelmesi ve adres–unvan oyunlarının tamamen sona ermesi bekleniyor.

SONTV