Toplantının açılışında, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Komisyonun gerçekleştirdiği faaliyetlere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kurtulmuş, bugüne kadar toplam 80 kişiyle görüşüldüğünü ve bu süreçte 50 saatten fazla çalışmanın kaydedildiğini, yaklaşık 830 sayfalık tutanak tutulduğunu ifade etti. Aynı zamanda dinlemelerin sona yaklaşmakta olduğunu belirten Kurtulmuş, ekim ayında sivil toplum kuruluşlarından elde edilen bilgilerin de ışığında TBMM Genel Kurulu’na sunulacak tekliflerin yasal düzenlemeleri ve Komisyonun çalışma raporunun hazırlanması için çalışmalara başlanacağını ifade etti. Ayrıca, Birleşmiş Milletler toplantısına da değinerek, Gazze oturumunun bu denli büyük bir katılımla gerçekleşmesinin önemine vurgu yaptı. Kurtulmuş, birkaç yıl önce filozoftik olarak batılı ülkelerin Filistin’i tanıyacağı söylenseydi bunun neredeyse imkansız olarak değerlendirileceğini aktardı. Cumhurbaşkanı’nın BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmanın bu anlamda tarihi bir nitelik taşıdığını vurguladı.

10 düşünce kuruluşu çalışmalarını aktardı

Komisyon toplantısına katılan 10 düşünce ve araştırma kuruluşu, yürüttükleri çalışmaları komisyona sundu. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Dış Politika Araştırmaları Direktörü Prof. Dr. Murat Yeşiltaş, stratejik fırsat penceresinin açıldığını belirterek, kalıcı barışın tesis edilmesi için daha kapsamlı ve sürdürülebilir bir mimarinin oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Yeşiltaş, yaptıkları araştırmaların sonuçlarına da değinerek, katılımcıların %62’sinin sürecin başarısız olması durumunda Türkiye’de şiddet olaylarının artacağına inandığını kaydetti. Ayrıca, sürecin yasal, siyasi, güvenlik, kurumsal, ekonomik, normatif ve jeopolitik boyutları üzerinden ele alınması gerektiğini sözlerine ekledi. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Kurucu Direktörü Prof. Dr. Güven Sak ise “Doğu Anadolu’da Girişimcilik Ekosistemindeki Nitel Değişimin Mükafatı Nedir?” başlıklı sunumunda, bölgedeki turizmin gelişimine dair değerlendirmelerde bulundu. Sak, Van çevresinde gerçekleştirdikleri araştırmanın, kültürel ve doğal zenginlikler açısından bölgenin büyük bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti. Sürecin başarılı bir şekilde ilerlemesi halinde turist profilinin de olumlu yönde değişeceğine dikkat çekti.

Kürtlerin yüzde 65’i silahla hak aramaya karşı

Ankara Enstitüsü Başkanı Doç. Dr. Hatem Ete, gelecek süreçte daha zorlu bir dönemle karşı karşıya kalınacağını belirtirken, genel olarak sürece yüksek bir destek olduğu görüşünü paylaştı. Rawest Araştırma Direktörü Roj Girasun, yaptıkları araştırmalar sonucu, Kürtlerin %65’inin silah kullanarak hak aramaya kesinlikle karşı olduğunu, %20’lik bir kısmın tereddüt yaşadığını ve %15’inin ise bu durumu onayladığını belirtti. Kürt Çalışmaları Merkezi (KSC) Başkanı İbrahim Reha Ruhavioğlu, bu süreçte Kürtlerin haklarının konuşulmadığı izlenimi taşıdıklarını ve kayyum uygulamasının ciddi bir güven sorunu yarattığını dile getirdi.

Canan SAKARYA / EKONOMİM