Yaklaşık bir yıl önce New York’ta Manhattanın en yoğun bölgelerinde başlatılan trafik yoğunluğu ücretlendirmesi, tüm tartışmalara rağmen hedefine büyük ölçüde ulaştı. ABD’de ilk kez uygulanan bu sistem, trafiği azaltmanın yanı sıra eskiyen toplu taşıma altyapısına kaynak yaratmayı amaçlıyordu.

71 bin 500 araçlık düşüş

İlk veriler, uygulamanın etkili olduğunu ve trafiğin yüzde 11 azaldığını gösterdi. Cornell Üniversitesi’nin araştırmasına göre, 9 ayda ücretli bölgeyi her gün ortalama 71 bin 500 daha az araç kullandı. Bu da yaklaşık 23,7 milyon sürücü için geçerli olurken, azalan araç trafiği sayesinde bölgede kirlilik düşmüş ve toplu taşıma daha cazip hale gelmiştir.

Uygulamanın finansal hedefleri de tutturuldu. Metropolitan Ulaşım Otoritesi (MTA), bu tarifeden 500 milyon dolar gelir elde etmeyi öngörürken, aralık ayı sonunda bu rakamın 548,3 milyon doları aşması beklenmektedir. Bu gelirler, metro sinyallerinin yenilenmesi, istasyonlara asansör eklenmesi ve metro hattının genişletilmesi gibi projelerde kullanılacaktır.

Ayrıca ücretli bölgeye gelen ziyaretçi sayısı 2024 yılı itibarıyla yüzde 3,4 artmıştır. Aynı bölgede boş dükkan oranı 2025’te yaklaşık 1 puan düşerek, şehir genelindeki eğilimle paralellik göstermektedir. New York’un satış vergisi gelirleri ise ocak-kasım döneminde yüzde 6,3 artarak 9,9 milyar dolara ulaşmış ve uygulamanın bölgenin ekonomisini olumsuz etkileyeceğine dair endişeleri çürütmüştür.

1 yıl içinde trafik azaldı, hava kalitesi arttı

Uzmanlara göre, yalnızca bir yıl içinde uygulanan ücretli tarifeyle trafik azalmış, hava kalitesi iyileşmiş ve toplu taşımaya yeni kaynaklar sağlanmıştır. Bu deneyim, sistemin beklenenden daha başarılı olduğunu ortaya koyuyor. Inrix’in 2024 trafik raporuna göre, New York’u geride bırakarak ilk sıraya yerleşen İstanbul, dikkat çekici bir değişim yaşamıştır.

İstanbul’da ücretli tarife ile trafik yoğunluğunu azaltma planı

2024 Kasım ayında Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı (SKUP) kapsamında İstanbul’da da benzer bir uygulamanın hayata geçirilmesi gündeme gelmiştir. ‘Trafik Sıkışıklığı Fiyatlandırması’ ile trafik yoğunluğunun 2030’da yüzde 10,1, 2040’ta ise yüzde 12,8 oranında azaltılması hedeflenmektedir.

“Düşük Salım Bölgeleri (DSB)” uygulaması ile çevreye zarar veren araçlardan ek ücret alınmasının düşünüldüğü projenin önce Eminönü’nde, ardından Kadıköy’de hayata geçirilmesi planlanmıştır.

Inrix’in 2024 raporuna göre, İstanbul, trafiğin en yoğun yaşandığı şehir olarak New York’u geride bırakmış durumda. Sürücüler, yılda 105 saatini trafikte geçirirken, bu süre geçen yıla göre yüzde 15 artış göstermiştir.

Şeyda KARACA