Sayıştay’ın hazırladığı denetim raporları, fıkralara konu olabilecek birçok skandalı gün yüzüne çıkardı. Raporda, mevzuata aykırı olarak yapılan “pazarlık usulü” ihalelerin yanı sıra, Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan limitlerin aşıldığı, taşıt alımlarında gerekli koşullara uymayan işlemler gerçekleştirildiği, toplantıların otellerde hizmet alımı yoluyla yapıldığı ve temsil harcamalarının uluslararası toplantılara ve milli bayramlara ek yapılmış olduğu gibi sorunlar sıralandı.

Bazı kurumların faaliyet raporlarında, yardım yapılan yerler hakkında açıklama yapılmadığı, yaklaşık yüzde 58’inin bu raporlarda temel mali tablolara yer vermediği kaydedildi. Sayıştay, bu durumun kamuya hesap verme sorumluluğunun tam olarak ifa edilmesini engellediğini ifade etti.

2024 yılına ait toplam 218 denetim raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Bu raporlar kamuoyuna açıklandığında, kamu idarelerine yönelik 324 mali rapor ve tabloyla ilgili bulguya, 706 mevzuata uygunluk ihlaline ve 68 mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine dair hata içeren toplam bin 98 bulgu tespit edilmiştir.

10 BİN 569 BULGU

Yapılan denetimlerde, mahalli idareler eklendiğinde tespit edilen toplam bulgu sayısı 10 bin 569’a ulaştı. Bu bulgular, 2 bin 798 mali rapor ve tabloyu etkileyen, 7 bin 482 mevzuata uygunluk ihlali, 289 ise mali yönetim ve iç kontrol sistemleri hatalarını içeriyor. Özellikle dikkat çeken nokta, kamu idarelerinin tapu kayıtlarında kendi adlarına kayıtlı taşınmazların mali tablolarda yer almadığıdır.

NELER VAR NELER

Denetimler sırasında, bazı kamu idarelerinin ihtiyaçlarını Kamu İhale Yasası’na aykırı bir şekilde “pazarlık usulü” ile karşılaması tespit edildi. Taşınmaz kiralamalarında mevzuatın gerektirdiği şartların oluşmadığı durumlarda da pazarlık usulü kullanıldı. Ayrıca, kamu ve özel idarelerin taşınmazlarının kira bedellerinin mevzuata uygun olarak belirlenmediği ve güncellenmediği belirlendi.

Mevzuatta belirtilen koşullar sağlanmadığı halde “istisna” kapsamında satın almak yerine, temin edilmesi gereken ihtiyaçların “doğrudan temin” yöntemiyle alındığı saptandı. Yapım işlerinde de çeşitli hatalı uygulamalar ortaya koyuldu. “Doğrudan temin” ve “pazarlık usulü” ile yapılan alımların Kamu İhale Kurulu’nun çizdiği limitleri aştığı belirtildi. Kamu idarelerinin, bütçelerinden karşılanan dağıtım tesis giderleri ilgili elektrik dağıtım şirketlerinden talep edilmedi.

TASARRUF SÖZDE KALDI

Bazı kamu idarelerinde tasarruf tedbirlerine uymaksızın, kurum taşıtlarının bakım onarım harcamalarında yüksek miktarlara ulaşıldığı, taşıtların yaş sınırlarına ve motor hacmi şartlarına uyulmadığı ve hizmet içi eğitim gibi toplantıların otelde yapıldığı belirlendi. Ayrıca, tanıtım harcamaları yapılırken, kitapçık, takvim, ajanda gibi dokümanlar için basım hizmetleri alındı.

‘TAVANSIZ’ ÖDEME

Denetimlerde bazı üniversitelerin tıp fakültesi hastanelerinde, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen fiyatların üzerinde ücret belirlendiği ve bu sağlık hizmetlerinden elde edilen gelirlerin danışmanlık hizmeti kapsamında öğretim üyelerine herhangi bir tavan olmaksızın dağıtıldığı tespit edildi.

Yükseköğretim Kalite Kurulu üyelerinin dış değerlendirme kapsamında yapmış oldukları harcamaların üniversite bütçesinden karşılandığı da belirlendi.

KAFAYA GÖRE TAHSİS

Belediye ve il özel idarelerinin taşınmaz tahsislerinde bazı hatalı uygulamalar tespit edildi. Meclis kararı olmaksızın taşınmaz tahsisi yapılmasının yanı sıra, bazı taşınmazların 25 yılı aşkın sürelerle veya süresiz tahsis edildiği, Meclis kararı ile tahsisi kaldırılan yerlerin kullanımına devam edildiği belirlendi.

BİLGİLER AÇIKLANMADI

Genel Değerlendirme Raporu’na göre, 443 kamu idaresinin faaliyet raporu incelendi ve 2 kamu idaresinin rapor hazırlamadığı, 4’ünün yayınlamadığı, 72 idarenin ise zamanında rapor sunmadığı kaydedildi. 126 kamu idaresi, yönetmelikte belirtilen tüm başlıklarla ilgili detaylı bilgi vermezken, 36 idare, kullandıkları kaynaklar konusunda bilgi vermedi. Temel mali tablolara ve açıklamalara yer vermeyen 254 kamu idaresi bulundu.

HESAP VERİLMİYOR

Rapor kapsamında, kamu idarelerinin yaklaşık yüzde 58’i faaliyet raporunda temel mali bilgileri sunmadı. Yaklaşık yüzde 27’sinin ise tüm varlık ve yükümlülüklerini açıkladığı belirtildi. Sayıştay, faaliyet raporlarının, kamuya hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, yürütülen işlemleri yeterince yansıtmadığını ifade etti.

Raporda ayrıca, 64 idarenin bütçe hedeflerini açıklamadığı, 275 idarenin hedef ve gerçekleşmeler arasındaki sapmaların nedenleri hakkında herhangi bir bilgi vermediği ve 92 idarenin özel ödenek, dış proje kredisi gibi kaynakları göstermediği tespit edildi.

GERÇEĞİ YANSITMIYOR

Ödenek artışları ve aktarım süreçlerini mevzuata uygun yapmayan 19 idare ile bütçe gerçekleşmelerinin gerçeği yansıtmadığını bildiren 19 idare olduğu kaydedildi.

787.4 MİLYAR LİRA BORÇ

Genel Uygunluk Bildirimi Raporu’na göre, 2024 yılı için kur farkı hariç verilen garanti tutarı 105.2 milyar lira olarak belirlendi. 2025 yılına devreden Hazine garantili borç miktarı ise 787.4 milyar lira olarak kayıtlara geçti.