Suriye’deki savaşın sona ermesinin üzerinden bir yıl geçmesine rağmen, Türkiye’de yaşayan Suriyelilerin ülkelerine dönüş hızının beklenenden daha düşük olduğu gözlemleniyor. 8 Aralık 2024 itibarıyla savaşın bitmesinin ardından, yalnızca yaklaşık 600 bin Suriyeli geri dönmeyi başardı. Öte yandan, Türkiye’de hala 2 milyon 370 bin Suriyeli geçici koruma statüsü ile yaşamaya devam ediyor. Güvenlik bürokrasisi, dönüşleri hızlandırmak amacıyla çeşitli adımlar atmış olsa da, bu çabalar beklenen etkiyi yaratamamıştır.

KADAMELİ TEDBİRLER ALINIYOR

Türkiye Gazetesi’nden Yücel Kayaoğlu’nun haberine göre, Suriyelilerin dönüş süreçlerinin hızlandırılması amacıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, Avrupa’daki uygulamalara benzer olarak geçici koruma statülerinin hızlı bir şekilde kaldırılması önerildi. Ancak Erdoğan’ın, Türkiye’nin bu konudaki tutumunu hatırlatarak zorla göndermeye yönelik uygulamalara karşı olduğu ifade edildi. Bu çerçevede, geri dönüşlerin yeni tedbirler aracılığıyla kademeli bir şekilde gerçekleştirilmesine karar verildi. İlgili bakanlıklar ve kurumlar, önümüzdeki günlerde bu doğrultuda yeni adımlar atmayı planlıyor.

KATILIM PAYI UYGULAMASI

Türkiye’deki geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin yeni yıl itibarıyla ücretsiz sağlık hizmeti alma uygulaması sona erdi. 1 Ocak’tan itibaren, sağlık hizmetlerinden yararlanmak isteyen Suriyelilerin katkı payı ödemesi gerekecek. Güvenlik bürokrasisine göre, bu yeni uygulama dönüşlere ivme kazandıracaktır.

İKAMET İZNİ SÜRECİZORLAŞACAK

Ücretli sağlık hizmetine geçilmesi sonrası ikinci aşama, geçici koruma statülerinin kademeli olarak kaldırılması olacak. Statüleri kaldırılan Suriyelilerin Türkiye’de ikamet etme izinlerine tabi tutulması gerekecek. Ancak, ikamet izni almak için sıkı kriterler uygulamaya konulacak. Güvenlik kaynakları, “Kademeli olarak geçici koruma statüleri kaldırıldıkça, bu kişilerin ikamet izni alması zorunlu hale gelecek. Bunun için ev sahibi olmaları, iş bulmaları ve kira sözleşmesi sunmaları gerekecek. Ayrıca sağlık sigortası ve banka hesabı gibi şartları sağlamaları bekleniyor. Bu nedenle ikamet izni almak oldukça güçleşecek. İzin alamayanlar ise ülkelerine dönmek zorunda kalacak; aksi takdirde kaçak duruma düşmüş olacaklar. Tüm bu katı kurallar, Suriyelilerin geri dönüşlerinin hızlanmasını beraberinde getirebilir.” ifadelerini kullandı.

BM FONLARI HAREKATE GEÇECEK

Bunun yanı sıra, Birleşmiş Milletler’den sağlanan fonların Suriyelilerin ülkelerine dönüşlerinde kullanılacağı bildirildi. Ülkesine dönme arzusunda olan Suriyelilere, BM fonları aracılığıyla çeşitli ödemeler yapılması ve yol masraflarının karşılanması planlanıyor.