Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme’ye yeniden başvurarak, doğumla vatandaşlık hakkını sona erdirmeyi hedefleyen yürütme emrinin anayasaya uygunluğunun değerlendirilmesini talep etti. Daha önce durdurulan bu başkanlık emri, 2025 yılında bir kez daha yargıçların önüne getirildi.

Yönetim, Anayasa’nın 14. ek maddesinin, ABD’de doğan bireylere uzun yıllardır tanınan vatandaşlık hakkının “yanlış” olduğunu belirtmekte ve bu düşüncenin “yaygınlaştığını ve yıkıcı sonuçlar doğurduğunu” iddia etmekte.

Trump, Anayasa’daki “Amerika Birleşik Devletleri’nde doğan veya vatandaşlığa geçen ve Amerika Birleşik Devletleri’nin yargı yetkisine tabi olan tüm kişiler, Amerika Birleşik Devletleri’nde ve ikamet ettikleri eyaletin vatandaşıdır” maddesinin olumsuz etkilerini vurguluyor.

Yönetimin baş temyiz avukatı Başsavcı D. John Sauer, “Alt mahkemenin kararları, başkan ve yönetimi için kritik bir politikayı, sınır güvenliğimizi zayıflatacak şekilde geçersiz kıldı,” şeklinde konuştu. Sauer, “Bu kararlar, yasal bir temel olmaksızın, yüz binlerce niteliksiz bireye Amerikan vatandaşlığı ayrıcalığı tanımaktadır,” dedi.

BAŞVURUNUN GEÇMİŞİ

ABD Yüksek Mahkemesi’nin 9 üyesinden 6’sı, doğum yoluyla vatandaşlık hakkını sınırlamayı amaçlayan başkanlık emrine karşı alt mahkemelerin ülke genelinde ihtiyati tedbir kararı vermesine izin vermedi.

2025 yılı Temmuz ayında verilen gerekçeli kararda, Yargıç Amy Coney Barrett şu ifadeleri kullandı:

“Karşılaştığımız mesele bir çözüm yolu meselesidir. 1789 Yargı Yasası uyarınca, federal mahkemelerin evrensel ihtiyati tedbirler çıkarma yetkisi olup olmadığı sorgulanmaktadır. Evrensel bir ihtiyati tedbir, eşitlikçi bir otoritenin kullanımı olarak haklı gösterilebilir, ancak Kongre bu yetkiyi federal mahkemelere tanımamıştır.”

Mahkeme, Trump’ın doğumla vatandaşlık hakkını sona erdirmeyi amaçlayan yürütme emrinin yasallığı konusunda doğrudan bir karar vermedi.

Ancak, azınlıkta kalan üç liberal yargıç, başkanın emrinin açıkça hukuka aykırı olduğunu savundu. Yüksek Mahkeme’nin kararı, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk gününde imzaladığı ve kısa süreli vizeler ya da yasal statüsü bulunmayan yabancıların ABD’de doğan çocuklarına vatandaşlık verilmesini engellemeyi hedefleyen yürütme emrini kapsayan üç ayrı davayı içeriyor.

Söz konusu davalarda alt mahkemeler, ülke genelinde ihtiyati tedbir kararı almış, ancak Trump yönetiminin avukatları bu mahkemelerin yetkilerini aştığını öne sürerek, dosyanın yeniden ele alınması için Yüksek Mahkeme’ye başvurmuştu.

Yüksek Mahkeme, Nisan ayında Trump’ın yürütme emrine karşı ülke genelinde “genel” ihtiyati tedbir kararı veren Maryland, Massachusetts ve Washington eyaletlerindeki üç alt mahkeme yargıcına odaklanan birleşik davaları ele almayı kabul etmişti. Mahkeme’nin bu kararı, hem kısa hem de uzun vadede geniş yankı uyandırmıştı.

Partisinin iktidar döneminde Beyaz Saray politikalarına karşı açılan 300’den fazla federal davanın seyrini belirleyen faktörler arasında yer alacak bu yürütme emri, yasal statüsü bulunmayan kişilerin ABD’de doğan çocuklarına vatandaşlık verilmesini engellemeyi amaçlamakta.