Türkiye’deki adalet sistemi, siyasi kaygılarla alınan kararlar nedeniyle ciddi bir yara aldı. Bu kararlar, yurttaşların yargıya olan güvenini zedeleyerek, Türkiye’yi uluslararası kuruluşların adalete güven endekslerinde üçüncü dünya ülkeleriyle aynı seviyeye getirdi. Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığına dair tartışmalar, özellikle AKP hükümetleri döneminde artış gösterdi.

Ülkede tutuklamalar, istisna olmaktan çıkarak kural halini almışken, “aşırı yavaş işleyen süreçler, AİHM ve AYM kararlarına uyulması, mahkemeler arasındaki uygulama farklılıkları” ve “savunma mekanizmasının itibarsızlaştırılması” gibi başlıca sorunlar yargı sisteminin en büyük problemleri arasında yer aldı. Adil yargılama hakkı ve ifade özgürlüğü başta olmak üzere temel Anayasal haklar bile etkin bir şekilde kullanılamaz hale geldi. AKP ve MHP’nin desteğiyle TBMM’den geçirilen Dezenformasyonla Mücadele Yasası ise basın ve ifade özgürlüğüne yönelik önemli bir tehdit olarak değerlendirildi.

ON BİNLERCE İHLAL

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen hak ihlali kararlarının konuları ve tazminat tutarları, Türkiye’deki adalet sisteminin durumunu gözler önüne seriyor. 2024 yılında AYM, “ifade özgürlüğünün ihlal edildiği” gerekçesiyle 4.432, “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği” gerekçesiyle ise 1.486 ihlal kararı verdi. Ayrıca, 2024 yılında adil yargılanma hakkı ve makul sürede yargılanma hakkının ihlaliyle ilgili AYM kararlarının toplam sayısı 63.271 oldu.

AYM’nin verdiği hak ihlali kararlarının yanı sıra hükmedilen tazminat miktarlarının yıldan yıla artması da dikkat çekiyor. BirGün’ün Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu’ndan elde ettiği verilere göre, 2019-2025 dönemi arasında yüksek mahkeme tarafından verilen hak ihlali tazminatı toplamı 450 milyon TL’yi aşmış durumda. Veriler, AYM’nin 2019’dan 2025’e kadar, toplamda 445 milyon 562 bin 696 TL’lik tazminat ödenmesine hükmettiğini göstermektedir.

FAHİŞ ARTIŞ

Yüksek mahkeme tarafından belirlenen tazminat tutarlarında her yıl çarpıcı bir artış gözlemleniyor.

AYM, 2019-2025 dönemindeki tazminat tutarlarını yıllara göre şöyle sıraladı:

• 2019: 28 milyon 589 bin TL

• 2020: 35 milyon 76 bin TL

• 2021: 28 milyon 864 bin TL

• 2022: 1 milyon 26 bin TL

• 2023: 27 milyon 428 bin TL

• 2024: 130 milyon 260 bin TL

>> 2025: 194 milyon 316 bin TL