Türkiye, yaşlanma sürecini hızla yaşıyor ve bu durum yalnızca istatistiklerle değil, ailelerin içindeki somut sorunlarla da kendini gösteriyor. Devletin son açıkladığı verilere göre, huzurevi sırasını bekleyen yaşlı bireylerin sayısı her yıl artış gösterirken, evde bakım sistemi üzerindeki yük asıl ailelerin üstüne biniyor. Yaşlı yakınlarının bakımını tek başına üstlenen ailelerin zorlukları ise giderek derinleşiyor.

5 KİŞİDEN BİRİ YAŞLI OLACAK

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkemizdeki yaşlı nüfus son beş yılda yüzde 21,4 oranında artış göstererek 8 milyon 722 bin 806 kişiye ulaştı. 2018 yılında yaşlıların toplam nüfus içindeki oranı yüzde 8,8 iken, bu oran 2024 itibarıyla yüzde 10,6’ya yükseldi.

Ayrıca, mevcut nüfus projeksiyonları bu artışın devam edeceğine işaret ediyor. 2060 yılına gelindiğinde yaşlıların oranı yüzde 22,6’ya ulaşacak ve böylece Türkiye’de her beş kişiden biri yaşlı konumuna gelecek.

Sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işleyişi için ideal olarak ortalama dört çalışana bir emeklinin düşmesi bekleniyor. Ancak Türkiye’de mevcut durumda 1,6 çalışan bir emekli ile ilgileniyor ki bu durum, mevcut sorunları daha da derinleştiriyor.

Bu gerçeği destekleyen çarpıcı bir tablo var: Yaşlı nüfus artarken, bakacak genç nüfus hızla azalıyor. Düşük doğurganlık oranları ve çekirdek ailenin yaygınlaşması, yalnız yaşayan yaşlı bireylerin sayısını artırıyor. Huzurevi sırası bekleyen binlerce yaşlı var ve bu sayı her yıl artış gösteriyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verilerine dayanarak, 2020 yılında huzurevi sırası bekleyen yaşlı sayısı yaklaşık 15 bin iken, bu rakam 2024 itibarıyla 23 bine yükseldi. 2030’da 33 bin, 2050’de ise 71 bin yaşlının huzurevi sırası bekleyeceği tahmin ediliyor. Bu talep artışı, ailelerin yaşlı anne babalarını evde bakım konusunda giderek daha fazla güçlük çektiğini gösteriyor.

DEVLET DESTEĞİ VAR AMA…

Devlet, gerekli koşulları sağlayan ailelere yaşlı ve hastalara bakım konusunda destek sağlıyor. Bakanlığın verilerine göre, şu anda 517 bin kişi devletin sunduğu evde bakım desteğinden yararlanıyor.

Aylık 11.702 lira olan bu yardım birçok aile için kritik önemde, fakat bu miktar bir insanın emeğini karşılamakta yetersiz kalıyor. Aynı zamanda, 24 saat süren fiziksel ve psikolojik yükü hafifletmeye yetmiyor. Çünkü yaşlı bakımında yalnızca ekonomik unsurlar değil, sabır, zaman ve psikolojik dayanıklılık da önemli bir rol oynuyor. Uzmanlar, durumu “bakım krizi” olarak tanımlıyor.

Türkiye, yaşlanma sürecindeyken yaşlı bireylerin bakımını üstlenebilecek sosyal ve aile yapısının aynı hızda güçlenmediği bir döneme girmiş durumda. Ailelerin destek kapasitesi sınırlı kalıyor, mutlaka birçok yaşlı yalnız yaşamaya başlıyor. Eşleri vefat eden ya da çocukları başka şehirlerde çalışan bireyler, yalnızlık ile karşı karşıya kalıyor. Devletin sağladığı kaynaklar yetersiz kalıyor ve huzurevleri dolup taşıyor, bekleme süreleri uzuyor.

POLİKLİNİKLERDE ALARM: SAĞLIK YÜKÜ BÜYÜYOR

Görüşlerine başvurduğumuz Sağlık İştiraki Platformunun Kurucusu Melih Bulut, yaşlı nüfusun artışının sağlık sisteminde de önemli bir yük oluşturduğunu ifade ediyor.

Polikliniklere başvuran her üç kişiden birinin yaşlı olduğunu belirten Bulut, “Bu durum, hem kamu bütçesi hem de aile ekonomisi üzerinde büyük bir baskı yaratıyor. Sağlıklı yaşamı destekleyecek politikalar, evde bakım modelleri, önleyici hizmetler ve toplumsal farkındalık çalışmalarını önceliklendirmemiz gerekiyor. Hastalık endüstrisinden, sağlık endüstrisine geçiş yapmalıyız” şeklinde konuştu.

Ziyneti KOCABIYIK