Prof. Dr. Ali Ünlükara’nın rehberliğinde Dr. Fatih Sekendur tarafından gerçekleştirilen doktora tezi, “Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon İndeksinin Farklı Evapotranspirasyon Metotlarıyla Hesaplanması ve Türkiye Ölçeğinde SPI ile Karşılaştırmalı Kuraklık Analizi” başlığıyla Türkiye’de kuraklık durumunun ilerleyişini ortaya koydu.

Ünlükara, dünya genelinde 1993 yılında kuraklık tespiti için geliştirilmiş olan “Standartlaştırılmış Yağış İndeksi”nin Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Dünya Meteoroloji Örgütü tarafından kullanıldığını ifade etti.

Küresel ısınmanın sıcaklık ve buharlaşmayı artırdığına dikkat çeken Ünlükara, “Standartlaştırılmış Yağış ve Evapotranspirasyon İndeksi”nin 2010’lu yıllarda oluşturulduğunu ve bu sayede yağışlar ve buharlaşmanın birlikte değerlendirildiğini belirtti. Bu indeks, kuraklık analizi yapılmasını sağladı.

Tez çalışmasında 1980-2019 yılları arasında Türkiye’nin çeşitli şehirleri incelendi. Ünlükara, “Türkiye’deki tüm illeri 40 yıllık verilerle değerlendirdik. Aylık verilerle birlikte 6 aylık ve yıllık toplamlar üzerinde çalıştık. Kuraklık yönünde mi yoksa nemlilik yönünde mi ilerlediğimizi analiz ettik. Sonuçlarımıza göre, Güneydoğu Anadolu, Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde kuraklığa doğru bir eğilim gözlemlendi. Ege, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde nemlilik artışı tespit ettik.” dedi.

Nemlilik yaşanan bölgelerin tarımsal üretim ve verimliliği artıracağına işaret eden Ünlükara, kuraklık durumunun tarımsal üretimde ve su kaynaklarında azalma yaratacağını vurguladı.

Akdeniz Bölgesi

Ünlükara, Kahramanmaraş’ın yağış ve buharlaşmada aylık, 6 aylık ve yıllık bazda kuraklığa doğru gittiğini kaydetti.

Isparta’da ise tam tersine bir nemlilik artışı saptandığını dile getiren Ünlükara, bu iki il dışındaki diğer bölgelerde dikkate değer bir değişim görülmediğinin altını çizdi.

Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu bölgeleri

Doğu Anadolu illerinde genel olarak kuraklığa doğru bir trend olduğuna dikkat çeken Ünlükara, özellikle Bingöl ve Malatya’nın bu konuda dikkat çektiğini belirtti. Bu illerde kuraklıkla ilgili önlemlerin ivedilikle alınması gerektiğini ifade etti. Diğer illerde ise 6 aylık ve aylık bazda bazı ufak değişimlerin gözlemlendiğini söyledi.

Ünlükara, Güneydoğu Anadolu’nun Türkiye’nin su kaynaklarının yaklaşık üçte birini barındırdığını belirterek, “Bu bölgede yılda 2-3 ürün alma imkanı mevcut. Ayrıca GAP bölgesinin merkezi konumunda. Güneydoğu Anadolu’daki tüm illerde kuraklığa doğru bir gidişat var; en dikkat çekici iller ise Mardin, Şanlıurfa, Adıyaman, Şırnak ve Siirt. Bu illerde 6 ve 12 aylık periyotlarda kuraklık belirtileri gözlemleniyor. Güneydoğu Anadolu, kuraklık açısından kritik öneme sahip.” değerlendirmesinde bulundu.

Tarım potansiyelinin yüksek olduğu İç Anadolu Bölgesi’nin az yağış aldığını ve Ankara, Konya, Eskişehir, Kırşehir, Nevşehir ve Sivas illerinde kuraklığa doğru bir yönelim mevcut olduğunu ifade eden Ünlükara, Aksaray, Nevşehir ve Yozgat’ta ise kuraklık durumunun daha ciddi boyutlarda olduğunu belirtti.

Ege, Karadeniz ve Marmara bölgeleri

Ege Bölgesi’nin genelinde nemlilik hâkimken, Denizli’de yıllık bazda kuraklık belirtileri saptandığını aktaran Ünlükara, Manisa ve İzmir’de de nemliliğe doğru bir gidişat gözlemlendiğini belirtti. Karadeniz Bölgesi’nde ise Rize, Sinop ve Samsun’un nemlilik artışı göstermekte olduğunu ifade etti.

Ülke ekonomisinin merkezî noktası olan Marmara Bölgesi’nin de nemlilik yönünde ilerlediğini dile getiren Ünlükara, “Özellikle Kırklareli, Edirne, Yalova, Bilecik ve Balıkesir gibi illerde nemlilik artışı söz konusu. Türkiye’nin en büyük nüfusunun yaşadığı İstanbul’da ise kayda değer bir değişim gözlemlenmedi. Çanakkale’de ise tam tersine kuraklığa doğru bir gidiş mevcut.” ifadelerini kullandı.

Ünlükara, bu veriler ışığında Türkiye genelinde il il, bölge bölge ve havza havza su kaynaklarının kuraklık açısından değerlendirilmesi gerektiğini ve elde edilen verilerin tarımsal planlama sürecinde dikkate alınması gerektiğini belirtti.