Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından yapılan son açıklamada, Gazze’de gerçekleştirilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar dolayısıyla İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarıldığı bildirildi. UCM, ayrıca İsrail’in mahkemenin yargı yetkisine yönelik sunduğu itirazları da reddetti ve Filistin topraklarında işlenen suçlar üzerinde yargı yetkisine sahip olduğuna hükmetti.

UCM Ön Yargılama Dairesi, 26 Eylül 2024’te İsrail’in sunduğu iki itirazı da oybirliğiyle reddetti. Mahkeme, Netanyahu ve Gallant’ın 8 Ekim 2023 ile 20 Mayıs 2024 tarihleri arasında işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan sorumlu oldukları yönünde makul gerekçelerin bulunduğunu belirtti.

UCM’den Netanyahu Hakkında Tutuklama Kararı

Mahkeme kararında, her iki şüphelinin Gazze’deki sivil halka yönelik yaşamsal malzeme taşıma süreçlerini kasıtlı olarak engellediği ifade edildi. Gazze’de yaşayan insanların gıda, su, ilaç, yakıt ve elektrik sıkıntısı çektiği ve bunun ciddi insani sonuçlar doğurduğu vurgulandı.

Ayrıca, UCM, İsrail’in insani yardım taleplerini sadece uluslararası toplumun baskıları veya Amerika Birleşik Devletleri’nin isteği üzerine kabul ettiğini, yardımların ise Gazze halkının ihtiyaçlarını karşılayacak düzeye hiçbir zaman ulaşmadığını kaydetti. Tıbbi malzeme ve ilaçların, özellikle anestezi ilaçları ve cihazlarının Gazze’ye girişinin engellenmesi nedeniyle doktorların yaralılara anestezi malzemesi olmadan ameliyat yapmak zorunda kaldığı vurgulandı.

Sivil Ölümler ve İnsan Hakları İhlalleri

UCM, Gazze’deki gıda, su, elektrik ve yakıt eksikliğinin sivil nüfusun bir kısmının yok edilmesine dair koşulları oluşturduğunu ve bunun çocuklar dâhil olmak üzere sivillerin yetersiz beslenme ve susuzluktan ölmesine yol açtığını bildirdi. Netanyahu ve Gallant’ın, sivil yöneticiler olarak Gazze’deki sivil halka karşı kasıtlı saldırıları önlemek için gerekli tedbirleri almadıkları da karar metninde yer aldı.

UCM’nin Tutuklama Kararının Uygulanma Süreci

UCM’nin çıkardığı tutuklama emirlerinin uygulanması, Roma Statüsü’nün 86 ve 87. maddeleri çerçevesinde taraf ülkelerin yükümlülüğünde bulunmaktadır. Statünün 89. maddesi gereğince, Netanyahu ve Gallant, UCM’ye taraf olan herhangi bir ülkeye seyahat ettiklerinde, o ülkenin yetkili makamlarının kendilerini tutuklaması ve Lahey’deki mahkemeye teslim etmesi gerekmektedir.

Daha önce de UCM tarafından çıkarılan tutuklama emirlerinin uygulanmasında bazı zorluklar yaşanmıştır. Örneğin, Sudan’ın eski lideri Ömer el-Beşir hakkında verilen tutuklama emri Güney Afrika ve Ürdün tarafından, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkındaki emir ise Moğolistan tarafından uygulanmamıştır. Ancak, bu tutuklama emirleri, şüphelilerin seyahat özgürlüğünü kısıtlama etkisi yaratmaktadır. Özellikle Putin, hakkındaki tutuklama kararı yüzünden BRICS zirvesi için Güney Afrika’ya gitmekten kaçınmak zorunda kalmıştır.

Netanyahu ve Gallant’ın, Kanada, Avustralya, İngiltere, Fransa, Almanya, Hollanda, Belçika, İsveç gibi ülkelerin de yer aldığı UCM’ye üye 124 ülkeden çoğuna seyahat etmeleri durumunda ciddi engellerle karşılaşacakları, dolayısıyla seyahat özgürlüklerinin önemli ölçüde kısıtlanacağı belirtilmektedir.