Uzun süren yargılamalar genellikle çok taraflı, teknik veya uluslararası unsurlar taşıyan karmaşık davalarla sınırlı kalmakta. Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), Türkiye’nin yargılama sürelerinin Avrupa ortalamalarına oldukça yakın olduğunu belirterek, ülkenin “makul sürede yargılama” hedefinde büyük ölçüde ilerleme kaydettiğini ifade etti.

Yeni oluşturulan mahkemeler ile uygulamaya geçirilen e-duruşma, dijital tebligat, bilirkişi havuz sistemi ve yapay zekâ destekli dosya yönetimi gibi yenilikler sayesinde, yargılama süreçlerinin öncekine oranla çok daha hızlı tamamlandığı dikkat çekildi. Ceza ve hukuk davalarında hedef süreler kısaltıldı. Adalet Bakanlığı altında “Adalet Teşkilatı Performans ve Verimliliği Daire Başkanlığı” kurulurken, HSK bünyesinde de “Yargının Etkinliği Bürosu” oluşturuldu. İstinaf kanun yoluna yönelik hedef sürelerle ilgili yeni düzenlemeler de gündemde.

KESİNTİSİZ DEVAM İLKESİ

HSK, duruşmaların kesintisiz şekilde devam etmesi prensibine bağlı kalınacağını ve yalnızca kanundaki istisnai durumlarda duruşmaların en fazla 2 ay ertelenebileceği bir yöntem geliştirdi. Bu kapsamda ilk kez atama ve yetki kararları birleştirilerek sürecin daha planlı ve etkin ilerlemesi sağlandı. Hukuk ve ceza için ayrı kura atamaları yapılmakta ve böylece daha dengeli bir görev dağılımı hedeflenmekte.

MÜZEKKERE İLE ZAMAN KAYBI YAŞANMAYACAK

Bekletici sorun oluşturduğu tespit edilen “Müzekkere yazıldı cevap bekleniyor” durumları için, “duruşmalara ara verilmesi kararı” alınarak duruşmaların bu bekleyiş süresince yapılmaması kararlaştırıldı.

İlk derece yargılamalarında dosyaların incelenmesiyle ilgili düzenlemeler, “makul sürede yargılanma hakkının ihlalini” önlemek amacıyla yenilendi. Buna ek olarak duruşma yapılmaksızın çözülebilecek uyuşmazlıkların kapsamı genişletiliyor. Sonuç olarak bozma kararı verilen dosyaların öncelikli ve acil olarak ele alınması sağlanacak.
İşte ortalama süreler

Adli kaynaklardan alınan bilgiler doğrultusunda ağır ceza davalarının 12, çocuk ağır ceza davalarının 10, asliye ceza ve çocuk mahkemeleri ile fikri ve sınai haklar mahkemelerinin 8 ay içinde sonuçlandığı bildirilmekte. İnfaz hakimliklerinde beklemeden, sulh ceza mahkemelerinde ise ortalama 1 ay içerisinde karar veriliyor. Hukuk mahkemelerinde ise süreç, mahkeme türüne göre değişiklik göstermekte. Ortalama verilere göre dosyalar asliye hukuk mahkemelerinde 13, icra hukuk ve icra ceza mahkemelerinde 5, aile mahkemelerinde 7, asliye ticaret mahkemelerinde 14, iş mahkemelerinde 18, tüketici mahkemelerinde 12, sulh hukuk mahkemelerinde ise 4 ayda sonuçlanıyor.

Oğuzhan ÜRÜŞAN