Yaz Selleri Tehdidi Artıyor: İklim Değişikliği ve Yanlış Kentleşme Felaketleri Tetikliyor

Son yıllarda iklim değişikliğinin etkileri, ani ve yıkıcı yaz sellerinin artışıyla kendini gösteriyor. Uzmanlar, bu tür sellerin genellikle kısa sürede meydana gelen şiddetli sağanak yağışların sonucu oluştuğunu belirtirken, yanlış yerleşim ve altyapı eksikliklerinin felaketi daha da derinleştirdiğine dikkat çekiyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ YAZ SELLERİNİ NASIL ARTIRIYOR?

Jeoloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Murat Türkeş, yaz sellerinin genellikle kısa vadeli kuvvetli sağanakların, kuru zeminlerin suyu emememesi nedeniyle yüzeysel akışa dönüşmesiyle ortaya çıktığını açıklıyor. İklim değişikliğinin bu tür olayların sıklığını ve şiddetini artırdığı bilgisini paylaşan Türkeş, meselenin küresel bir boyut kazandığını vurguluyor.

Türkeş, buharlaşma oranı yükseldikçe atmosferdeki nem miktarının da arttığını ifade ederek, ısınan havanın daha fazla nem tutabildiğini belirtiyor. Nemli ve sıcak hava kütlelerinin soğuk hava ile etkileşimde bulunmasının “konvektif kararsızlık” oluşturduğunu, bunun da şiddetli sağanak ve gök gürültülü yağışlara neden olduğunu aktarıyor. Böyle yağışlar, akarsu taşmalarına, seller, heyelanlara ve su baskınlarına yol açıyor.

TÜRKİYE’DE 6 BÖLGE İÇİN UYARILAR

Prof. Dr. Türkeş, yaz sellerinin genelde tropikal iklimlerde görüldüğünü, ancak iklim değişikliği nedeniyle orta enlemlerde de etkili olmaya başladığını ifade ediyor. Türkiye’de en büyük sel felaketlerinin Kuzeybatı, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu, Güneybatı Anadolu ile İç ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşandığını belirten Türkeş, bu alanların coğrafi yapılarının felaket riskini artırdığına dikkat çekiyor.

“ALTYAPILAR YENİDEN DÜZENLENMELİ”

Prof. Dr. Türkeş, normal koşullarda yüzyılda bir gerçekleşmesi beklenen şiddetli yağışların günümüzde daha sık olduğunu belirtmekte. Bu nedenle mevcut altyapının yetersiz kaldığını ifade eden Türkeş, Avrupa’daki iyi yönetilen akarsu sistemlerinin bile taşma yaşadığını dile getiriyor. Gelecekte aşırı yağışların sebep olacağı taşkınların sayısının artacağını öngörüyor.

Kentlerin altyapısının gözden geçirilip değişmesi gerektiğine vurgu yapan Türkeş, “Kentin fiziki coğrafyası, topografyası, akarsu jeomorfolojisi, doğal akarsu ağı, sosyoekonomik yapıları, nüfus ve olanakları dikkate alınarak iyi tasarlanmış yağmur suyu drenaj sistemleri oluşturulmalı” diyor. Ayrıca, şehirlerde yok olan eski akarsu sistemlerinin taşkın yataklarıyla korunması ve çevresindeki yerleşimin kaldırılması gerektiğini ekliyor.