GENEL GEREKÇE

Ülkemizin deprem kuşağında yer alması, zemin yapısının ve mevcut yapılaşma durumunun, yapı güvenliğini artırmak ve kaçak ya da denetimsiz yapılaşmanın önüne geçmek için gerekli önlemler alınmasını zorunlu kılmaktadır. Yangın güvenliği konusundaki tedbirlerin artırılması da bu bağlamda büyük bir önem taşımaktadır.
Olası can ve mal kayıplarını önlemek amacıyla, dinamik bir yaklaşım benimsenerek bu önlemlerin alınması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, riskli alanların belirlenmesi ve yıkılma veya ağır hasar riski taşıyan yapıların, fen ve sanat normlarına uygun bir şekilde sağlıklı ve güvenli yaşam alanları oluşturulmasına yönelik iyileştirme, tasfiye ve yenileme çalışmaları hızla hayata geçirilmelidir.
Bu doğrultuda, mevcut yapı stokunun güçlendirilmesine yönelik hukuki düzenlemelerin yapılması ve kaçak yapılaşmanın engellenmesi için çeşitli yaptırımların öngörülmesi önem arz etmektedir. Ayrıca yangın güvenliğinin sağlanması amacıyla kontrol, denetim ve yaptırım mekanizmalarının güçlendirilmesi, sağlıklı yapılaşmanın önemli bir parçası olarak görülmektedir.
Belirtilen gerekçeler çerçevesinde; Tapu Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle, değerleme kuruluşları tarafından oluşturulan değerleme raporlarının Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne elektronik ortamda gönderilmesi zorunlu hale getirilmektedir. Damga Vergisi Kanunu’ndaki değişiklikle TOKİ tarafından sosyal konut projeleri için verilen damga vergisi istisnası, orta ve alt gelir gruplarına konut sağlamayı amaçlamaktadır.
Kat Mülkiyeti Kanunu’na yönelik düzenlemeler ise aidat artışına dair keyfiliği önleyerek, bu yetkinin kat malikleri kuruluna devredilmesini sağlamaktadır. Yönetim planlarının değiştirilmesinde karşılaşılan zorlukların aşılması için karar nisabı, beşte dörtten üçte ikiye düşürülmekte; kooperatifler kanununda ise konut tamamlanmadan tapu devri yapılmasının engellenmesi yönünde düzenlemeler bulunmaktadır.
Çevre Kanunu’ndaki değişikliklerle, çevre danışmanlık firmaları ve yetkilendirilmiş kişilerin tanımları eklenmekte, yaptırımlar belirlenmektedir. Toplu Konut Kanunu’nda yapılan güncellemelerle, TOKİ’nin dijital kimlik doğrulama, mirasçılık belgesi talebi gibi işlemleri hızlandırılmakta; imar Kanunu’nda ise yapı sorumlulukları ve yangın güvenliği hususları netleştirilmektedir.
Kadastro Kanunu’na yapılan eklemelerle yanılma sınırının tanımı yapılmakta; Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’da mahalli idarelere ve bağlı kuruluşlarına şirket edinimi ile kooperatif kurma işlemleri, Cumhurbaşkanı onayına tabi hale getirilmiştir.
Değişiklikler kapsamında, Hazine’ye ait taşınmazların devri ve kamu idarelerine tahsisi gibi işlemlerin hızlandırılması, kamu hizmetlerinin daha etkin bir şekilde yürütülmesi hedeflenmektedir. Ayrıca binaların yangından korunmasına dair denetim mekanizmaları güçlendirilmekte, çevre yönetimi kapsamında yapılan düzenlemelerle çevre danışmanlık firmalarının yükümlülükleri netleştirilmektedir.
Yeni düzenlemeler, özellikle Türkiye’nin yapı güvenliği ve çevre mevzuatına uyumunu artırmayı hedeflemekte, toplumun çeşitli kesimlerine daha uygun konut sağlanmasını kolaylaştırmaktadır.

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- 5/2/2019 tarihli ve 30677 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 30 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle değiştirilen 5/7/2018 tarihli 30479 sayılı Resmi Gazete’de yürürlüğe giren 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ek olarak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına belirli görevler verilmiştir. Bu kapsamda taşınmazların değerlerini belirlemek, değer bilgi merkezi kurmak, yönetmek ve değer haritalarını güncel tutmak gibi görevler yer almaktadır. Bu sistemin kurulması, kamu giderlerinin azaltılması ve kaynak israfının önlenmesi amacı taşımaktadır.
MADDE 2- Damga vergisi düzenlemesi ile TOKİ tarafından ihale edilecek sosyal konut projelerinde, sözleşmelere damga vergisi istisnası getirilmektedir. Bu istisna, orta ve alt gelir gruplarına uygun konutların üretimini teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
MADDE 3- Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılan değişiklikle yöneticilerin aidat miktarlarını belirlemediği, kat malikleri kurulunun onayına tabi olduğu belirtilmektedir. Bu düzenleme, kat maliklerinin mağduriyetlerini önlemeye yönelik bir adımdır.
MADDE 4- Yapı kooperatifleri için yapılan düzenlemelerle, tamamlanmadan tapu devri önlenecektir. Bu sayede kooperatif ortakları arasında mağduriyetler yaşanmasının önüne geçilecektir.
MADDE 5- Kooperatiflerin tapu devriyle ilgili yeni düzenlemeler getirilmiş, yapı kooperatiflerinin hukuki durumu güçlendirilmiştir.
MADDE 6- Çevre Kanunu’ndaki düzenlemeler, çevre danışmanlık firmalarının tanımlarının yeniden düzenlenmesi sağlamaktadır. Yeniden düzenlemenin temel amacı, yasal boşluğun ortadan kaldırılmasıdır.
MADDE 7- 27/6/2024 tarihli Anayasa Mahkemesi kararının gereği olarak, çevre yönetimi hizmetleriyle ilgili yaptırımlar yeniden belirlenmiştir.
MADDE 8- Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na yönelik yapılan düzenlemelerde, hukuki belirsizliklerin ortadan kaldırılması ve iş süreçlerinin hızlandırılması amaçlanmaktadır.
MADDE 9- Zemin ve temel etütleri için yetkilendirilmiş kuruluşlar ve denetim süreçlerine yönelik düzenlemeler, yapı güvenliğini artırmayı ve kalite kontrol mekanizmalarını güçlendirmeyi hedeflemektedir.
MADDE 10- İmar kanunuyla ilgili yapılan düzenlemeler, yapıların yangından korunması ve denetim süreçlerini kapsamaktadır. Yangın güvenliği, sağlıklı yapılaşmanın temel taahhütlerinden biri olarak ortaya çıkmaktadır.
MADDE 11- Kamu ihale sözleşmeleriyle ilgili düzenlemeler yapılarak, sözleşme uygulamalarındaki belirsizliklerin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.
MADDE 12- Türkiye Çevre Ajansı’nın düzenlemeleri, çevre kirliliği ile mücadele ve doğanın korunmasına yönelik sürdürülebilir politikaların devamlılığını sağlamayı hedeflemektedir.
MADDE 13- 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler sonrası alınan önlemlerle birlikte, yapılan yerinde dönüşüm uygulamalarının etkin yönetilmesine yönelik düzenlemeler yapılmaktadır.
MADDE 14- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığındaki idari görevler için yapılan yeni düzenlemeler, bakanlık bünyesindeki kadroların güçlendirilmesini amaçlamaktadır.
MADDE 15- Hâzineye ait taşınmazlarla ilgili yapılan düzenlemeler, kamu kaynaklarının etkin kullanılması ve sosyal konut projelerinin geliştirilmesi açısından önem arz etmektedir.
MADDE 16- Deprem sonrası yıkılan binaların yeniden inşası için gerekli hukuki düzenlemeler gerçekleştirilmiştir.
MADDE 17- Bu bağlamda hak sahiplerine sağlanan hibe ve kredilerin korunması amacıyla gerekli yasal düzenlemeler yapılmaktadır.
MADDE 18- Kamu idarelerinin çalışmalarına yönelik düzenlemeler, faaliyetlerin hız kazanmasını sağlayarak kaynak israfının önlenmesi hedeflenmektedir.
MADDE 19- İmar Kanunu bağlamındaki düzenlemeler, yapı güvenliği ve çevre koruma konularındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamaya yönelik yapılmıştır.
MADDE 20- Açık alandaki taşınmazlarla ilgili düzenlemelerde, mülkiyet konusundaki hukukî sorunların çözülmesine yönelik adımlar atılmaktadır.
MADDE 21- Afet sonrası bölge yönetimi ve yerleşim alanlarına sağlanacak destekleyici düzenlemeleri içeren yeni yasalarla, afet sonrası yaşam alanlarının yeniden inşası sağlanmıştır.
MADE 22- Yürürlüğe giren kanun değişiklikleri, yönetmeliklerle de desteklenerek, pratik uygulamalara yönelik hukuki zemin oluşturulmaktadır.