Yönetmeliğin yayımlanmasının ardından, Cumhurbaşkanlığı da dahil olmak üzere ilgili kurumlara yoğun bir başvuru talebi olduğu gözlemlenmiştir. Bu başvurular, hem bilgi almak hem de başvuru yapmak amacıyla gerçekleştirildiği gibi, uygulamayı eleştiren tepkilerin de dile getirildiği görülmektedir. Sosyal medya platformlarında, çalışmanın kolaylaştırıldığı iddiasıyla yanlış anlamalara yol açan yorumlar ve kısıtlayıcı yönleri nedeniyle tepki gösteren paylaşımlar yapıldı. Hatalı yorumlar ve kısıtlayıcı unsur, bazı çevrelerden etnik temelli tartışmaların başlamasına zemin hazırladı; hatta bazı kışkırtıcı mesajlar gündeme geldi.

Kapsam daraldı

Yönetmeliğin dayandığı 2527 Sayılı Kanun, 1981 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun öncesinde de benzer düzenlemeler mevcut idi ve Soğuk Savaş dönemi uygulamaları arasında yer alıyordu. Kanuna bağlı yönetmelikte, çalışma izinleri ve işlemleri için belirli usuller sıralanmıştı. 10 Ekim’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, Türkiye’de çalışacak kişiler için getirilen şartları değiştirdi ve yeni belirlenen 10 şartın tümünün sağlanması durumunda, kişilerin kanun kapsamında çalışma hakkına sahip olacağı belirtildi.

Bu şartlar arasında 9 ve 10. bentler, Türk cumhuriyetlerinden gelecek kişilerin yasadan faydalanmasını neredeyse imkânsız hale getirdi. 10. bentte, çalışacak kişinin kendi ülkesinde “azınlık” olması gerektiği belirtiliyor. Bu düzenleme “10) Vatandaşı olduğu ülkenin çoğunluğundan farklı etnik ve kültürel kimliğe sahip olma” şartı ile getirildi. 9. bentte ise, kişinin “elinde olmayan nedenlerden dolayı” kendi ülkesiyle çalışma imkanının olmadığını belirtmesi gerekiyor. Bu düzenleme, “9) Vatandaşı olduğu ülkede elinde olmayan sebeplerle mesleğini icra edememesi” şeklinde ifade edildi.

Peki, nasıl çalışacaklar?

Bu yeni düzenleme, özel bir kanun çerçevesindeki hakları düzenlemekte. Bu kanundan yararlanamayan bireyler, kendi ülkeleri ile Türkiye arasında mevcut ikili anlaşmalar varsa, ya da Türkiye’deki genel hükümlere tabi olarak izin alarak çalışabilecekler.

Yanlış anlaşılmalar ve tepkiler sürüyor

EKONOMİ’ye bilgi veren kaynaklar, yönetmeliğin yayımlanmasının ardından Cumhurbaşkanlığı ve diğer kamu kuruluşlarına çok sayıda kişinin başvurduğunu ve özellikle Cumhurbaşkanlığı’na yöneltilen soruların arttığını bildirdi. Sosyal medyada, Türkiye’de Türk cumhuriyeti vatandaşlarının çalışma koşullarının belirsizliğe dönerken, vatandaşların dışlanma riski taşıdıkları yönünde endişelerin dikkat çektiği gözlemlendi. Öte yandan, yanlış anlaşılmalar sebebiyle, etnik temelli kışkırtıcı yorumların yapıldığı da görülmekte. Sosyal medya ve diğer platformlarda, halk arasında çalışmanın kolaylaşacağı şeklinde yanlış bilgilendirilmiş haberlerin dolaştığı ortaya çıktı.

Mehmet KAYA / Ekonomim