Sosyal medyanın sürekli değişen dinamikleri, her gün alışılmadık yeni bir trendle insanların karşısına çıkıyor. Son zamanlarda TikTok'ta öne çıkan "slime dilenciliği", artık sadece innocent bir çocuk eğlencesi olmanın ötesine geçti.

Sanal hediyeler için çeşitli kostümler giyen ve kafalarında kese kağıtlarıyla ya da böcek animasyonlarıyla slime yapan yayıncılar, bir gecede kazandıkları milyonlarca lira ile medya gündeminde yer alıyor.

Örneğin, bir yayıncının bir gecede 3 milyon TL kazandığı belirtilirken, bir başka yayıncının bu akımdan toplamda 5 milyon TL gelir elde ettiği öne sürülüyor. Ancak durum, yalnızca dijital bir çılgınlıkla sınırlı kalmıyor; arka planda kültürel bozulma tartışmaları, sağlık sorunları ve eğitim kaybı riski ile birlikte milyarlarca liralık kara para aklama suçlamaları bulunuyor.

İzleyiciler, gerçek para ile satın aldıkları jetonlar aracılığıyla yayıncıların slime karışımına tıraş köpüğü, sim veya renk eklemelerine izin veriyor. Slime yayınlarının ardından ise yeni bir uygulama ile bağış karşılığında halay çekilen ve sıra gecelerine katılan yayınlar gerçekleştirilmeye başlandı.

Bunlarla sınırlı kalmayıp, izleyicilerden para alarak dua ve zikir etkinliklerine katılım sağlanan yayınlar da ortaya çıktı. Her gün yeni bir kazanç yönteminin keşfedildiği bu platformda sanal hediyeler, neredeyse dijital bir dilenciliğe dönüşmüş durumda.

Öne çıkan iddialara göre suç gelirleri, belirli işlemlerle jeton adı altında yayıncılara aktarılmakta. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturmada, yasa dışı bahis ve benzeri suçlardan elde edilen paraların TikTok fenomenlerine gönderilen sanal hediyelerle aklanmaya çalışıldığı belirlenmiş. Bu kapsamda, Ankara merkezli 8 ilde yapılan operasyonda 11 kişi gözaltına alındı.

MASAK incelemesi, şüphelilere ait son 6 yılda toplam 1 milyar 928 milyon 362 bin 722 lira 98 kuruş değerinde para hareketi tespit etti.

Furyanın en rahatsız edici yönü ise çocukların bu yayınlarda rol almasıdır. Kolay para kazanan yayıncıları gören çocuklar, emek ve eğitim yerine hızlı kazanç fırsatına kapılabiliyor. Bu durum, çocukların meslek algısı ve gelecek hayalleri üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve okuldan uzaklaşmalarına sebep olabilmektedir.

ÇOCUKLAR EMEĞİN DEĞERİNİ KAYBEDİYOR

Sorularımızı yanıtlayan Eğitim Sosyoloğu Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, TikTok'taki akımları ve hediye toplama odaklı canlı yayınların sadece eğlence olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Bu yayınların çocukların psikolojik, sosyal ve akademik gelişimlerine zarar verebileceğini ifade etti.

En önemli riskin, çocukların başarı ve emek algısının sarsılması olduğunu belirten Kamer, yıllarca eğitim alarak meslek sahibi olan bireylerle birkaç dakikalık canlı yayınla yüksek kazanç elde ettiğini düşünen çocukların "Neden eğitim alayım ki, ben de yayın yaparak para kazanabilirim?" şeklinde düşünmeye başlayabileceğini vurguladı.

Prof. Dr. Kamer, bu durumun eğitime yönelik motivasyonu ve uzun vadeli hedeflere bağlılığı olumsuz etkileyebileceğinin altını çizdi. Sürekli değişen görüntüler ve anlık ödüllerin, çocukların dikkat ve öğrenme alışkanlıklarını zayıflatabileceğini ifade eden Kamer, bilgi, yetenek ve emek yerine popülaritenin ön planda olmasının çocukların değer yargılarını değiştirdiğini belirtti.

Hediye alma uğruna sergilenen davranışların, kendini teşhir etmenin veya aşağılayıcı eylemlere katılmanın para kazanmanın doğal bir parçası olarak algılanabileceğini söyledi.

Çocukların siber zorbalık, mahremiyet ihlali, dolandırıcılık, manipülasyon ve ekonomik sömürü gibi pek çok riskle karşı karşıya kaldıklarını dile getiren Kamer, sanal hediyelerin kontrolsüz harcamayı artırıp sürekli onay ihtiyacını teşvik edebileceğini ifade etti. "Asıl mesele, çocukların neyi izlediklerinden çok, izlediklerinden hangi dersleri çıkardığıdır" diyen Kamer, çözümün sadece yasaklamaktan ibaret olmadığını, ailelerin bilinçlenmesi, okullarda dijital okuryazarlığın artırılması ve platformların denetlenmesi gerekliliğini vurguladı. Kamer, "Bir toplum için en büyük tehlike, çocukların emeğin değerini kaybetmesi ve kolay kazancı başarı olarak görmeye başlamasıdır. Çocuklarımızın gelecekle ilgili hayallerinin sanal jetonlarla şekillenmesine izin vermemeliyiz" şeklinde konuştu.