Çalışma hayatında işçi, esnaf ve memur statüsünde geçen süreler bir araya getirilerek sosyal güvenlik haklarının belirlenmesi sağlanır. Memurların büyük bir kısmı, memur olmadan önce işçilik tecrübesine sahiptir; bunun yanı sıra esnaf olarak (Bağ-Kur) çalışanlar da bulunmaktadır. Bu sürelerin emeklilik, derece ve kademe açısından nasıl değerlendirileceği, memurun hangi sosyal güvenlik kanununa tabi olduğuna bağlıdır.

Memurların Kanuna Göre Sınıflandırılması

1 Ekim 2008 tarihinden önce herhangi bir hizmeti bulunanlar, yedek subaylık, vekil öğretmenlik veya vekil imamlık gibi durumlar için tamamen 5434 sayılı Kanun kapsamına dahildir. Emeklilikte de bu tarihten önceki hükümler geçerlidir. Bu bireylerin işçi veya esnaf olarak geçen süreleri 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre değerlendirilir.

1 Ekim 2008 tarihinden önce 5434 kapsamındaki hizmeti olmayanlar, memuriyete bu tarihten sonra başlamışlarsa 5510 sayılı Kanuna bağlıdır. Bu durum, 2008 öncesinde işçi ya da esnaf olarak çalışmış olsalar bile değişiklik göstermez. Bu memurların diğer hizmetleri 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre birleştirilir.

Her iki grup memur için ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu veya tabi oldukları özel kanun hükümleri geçerlidir.

Kazanılmış Hak Aylığı ve Emekli Keseneğine Esas Aylık

İntibak işlemlerinde iki farklı terim kullanılır: kazanılmış hak aylığı (KHA) ve emekli keseneğine esas aylık (EKEA). Bazı hizmet süreleri KHA kapsamında değerlendirilmezken, EKEA kapsamında dikkate alınabilir. Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki personelin özel sektörde geçirdiği süreler buna bir örnek oluşturmaktadır.

Meslekle İlgili Süreler KHA'yı Artırır

Hem 5434 hem de 5510 kapsamındaki memurların işçilik veya esnaflık süreleri meslekleriyle ilintiliyse, bu sürelerin bir kısmı (2/3, 3/4 gibi) KHA derece ve kademesinde dikkate alınır. Bu durum, ek göstergenin yükselmesine yol açarak görev aylığını artırır. Böylece SGK prim kesintisi de artabilir.

5434 Kapsamındaki Memurların Durumu

5434 kapsamındaki memurlar için sigortalı ve Bağ-Kur hizmetleri, memuriyetle birleştirilerek emekli keseneğine esas derece ve kademede değerlendirilir. Bu işlem 5434 sayılı Kanun'un ek 18. maddesine dayanır. Sonuç olarak hem KHA hem de EKEA derecesi artar ve SGK kesintileri yükselir.

5510 Kapsamındaki Memurların Durumu

5510 sayılı Kanuna tabi olan memurlar için de işçilik ve esnaflık süreleri dikkate alınarak EKEA intibakı yapılır. Ancak bu işlem, prim kesintisini artırmaz. Bunun sebebi, 5510 sayılı Kanun'un emekli keseneğine esas aylık derecesi için böyle bir uygulama içermemesi ve prime esas kazanç sisteminin geçerli olmasıdır.

Bu intibak, yalnızca görev aylıklarıyla sınırlıdır ve emekli aylığına etki etmez. Tek sonucu, 5434 sayılı Kanun'un ek 82. maddesi gereği emekli ikramiyesi hesaplanırken 5434'e tabi olan emsal memurun esas alınmasıdır.

Yıllık İzin Hesabı

Hem 5434 hem de 5510 kapsamındaki memurlar için yıllık izin süresi hesaplanırken, esnaflık süresinin yalnızca KHA intibakında dikkate alınan kısmı göz önünde bulundurulur.

Kısacası: Özel sektörde sigortalı ya da Bağ-Kur'lu olarak geçen süreler, meslekle ilgili olmaları koşuluyla belirli oranlarda kazanılmış hak aylığında, tamamen ise emekli keseneğine esas aylıkta dikkate alınır. 5434'e tabi olan memurlar için her iki intibak da SGK kesintisini artırır. 5510'a tabi olan memurlarda ise kesinti sadece KHA’daki artışla sınırlıdır; EKEA intibakı kesinti doğurmaz.